સૌ માને પૂછે છે
આ વરવીને કોણ વરશે ?
મા જુએ મારી સામે
મારું નામ કુંદા !
વધતી ગઇ ને વધતી ગઇ
ઊંટ પણ નીચું હોય જાણે !
લાંબી જ થતી ગઇ
સૌ માને પૂછે કે
આ લાંબીને કોણ વરશે ?
મા કહે, ‘હાય ! કુંદા !’
કાળે કરીને આવ્યો એક લાંબો
પડછંદ એની કાય
બોલે તો જાણે સાવજ બરાડે
મને, લાંબીને વરવા માગે
મા કહે, ‘વાહ ! કુંદા !’
જાણે સાવજ સાટે બાંધ્યુ અજબાળ
ડરું, ફફડું, પાછા ડગ દઉં
પણ તે ત્રાટકે, ખેંચે, બરાડે – ’એય કુંદા !’
ડરું, ફફડું, વિચારું
આ લાંબો ના વર્યો હોત તો !
અરેરે ! તો મા કહેતે, ‘હાય કુંદા !’
એવામાં તે બરાડે, ‘એય કુંદા !’
હું કહું, ‘મર કુંદા !’
~ ઈલા પાઠક
સ્ત્રીઓ પ્રતિ થતા અન્યાય અને અત્યાચાર વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવનાર અને સ્ત્રીઓને સંગઠિત કરનાર ‘અવાજ’ સંસ્થાના સ્થાપક ઈલા પાઠકની આ કવિતા એક સ્ત્રીની આક્રોશભરી લાચારીની વક્રોક્તિ છે. ‘હાય કુંદા, વાહ કુંદા, એય કુંદા’ જેવા લયાત્મક શબ્દ પ્રયોગો અને આખરે ‘મર કુંદા’ કહેતી લાચાર સ્ત્રીની ભયંકર મજબુરી, એમાં રહેલ કટાક્ષ અને એ રીતે સમાજને પૂછાતો અત્યંત વેધક પ્રશ્ન એને કાવ્ય બનાવે છે. ‘મર કુંદા’ શબ્દો એ જ કાવ્યનો સાર અને એ જ એની નિર્મિતિ.
ઈલાબેનનાં કાવ્યો સુંદર ને સરળ વાંચવાની ઓર જ મજા
કુંદા રચના અપ્રતિમ છે..
Kunda Kavya chotdar che Khub chotdar
સ્ત્રીઓને થતાં અન્યાય અને અન્ય નૈસર્ગિક – મનુષ્યરચિત સમસ્યાઓ અને મુશકેલીઓ વિશે માનનીય ઈલાબેનનું આ ” કુંદા” કાવ્ય અસરકારક રીતે પ્રકાશ ફેંકે છે.ખરેખર તો એક વિચારપ્રેરક કાવ્ય !
સાદંત સ્રી વેદનાની અભિવ્યક્તિ.