🔆હર્ષા દવે ~ અગનનો સ્વાંગ🔆 -

અગનનો સ્વાંગ ઉતારી સભામાં ઉભી છું!
ગળામાં ચીસ દબાવી સભામાં ઉભી છું!

તમે તો આંખ ઝૂકાવી સભામાં બેઠાં છો,
જુઓ, હું આંખ ઉઠાવી સભામાં ઉભી છું!

હે ધર્મરાજ! ઉછાળો છો આપ જે પાસા,
આ એનો ભાર ઉપાડી સભામાં ઉભી છું!

મેં કાલ ઘાવ પર પટકુળ ફાડીને બાંધ્યું,
આજ એક વસ્ત્ર વીંટાળી સભામાં ઉભી છું!

હું દ્રૌપદીથી મુક્તકેશા સુધીના પંથે,
ઘણાં સવાલો બીછાવી સભામાં ઉભી છું!

~ હર્ષા દવે

દ્રૌપદીના માધ્યમથી સ્ત્રીની ગરિમા, વિદ્રોહ અને અટલ આત્મવિશ્વાસનો પ્રચંડ અવાજ રજૂ કરતી કવિયત્રી હર્ષા દવેની આ રચના મહાભારતના એ કાળા અધ્યાયને એક નવા પરિપ્રેક્ષ્યમાં મૂકે છે, જ્યાં દ્રૌપદી માત્ર પીડિત નથી, પણ ધારદાર સવાલ પૂછતી ઉપેક્ષિતા છે.

અહીં દ્રૌપદી એ ‘અગ્નિકન્યા’ હોવાની ઓળખ બાજુ પર મૂકીને એક હાડ-માંસની સ્ત્રી તરીકે ઊભી છે. તેના ગળામાં ચીસ દબાયેલી છે, જે સમાજની ક્રૂરતા અને તેના પોતાના અપમાનનો આક્રોશ છે.

સભામાં બેઠેલા ભીષ્મ, દ્રોણ અને ધૃતરાષ્ટ્ર જેવા ‘મહારથીઓ’ લાજને કારણે આંખો ઝુકાવીને બેઠા છે—જે તેમની કાયરતા અને નૈતિક પરાજય સૂચવે છે. જ્યારે દ્રૌપદી, જેનું અપમાન થઈ રહ્યું છે, તે આંખમાં આંખ મિલાવીને ‘આંખ ઉઠાવી’ ઊભી છે. આ તેની આંતરિક તાકાત અને સત્યનું પ્રતીક છે.

આ ગઝલ દ્રૌપદીને એક મજબૂત ‘ફેમિનિસ્ટ’ આઇકોન તરીકે રજૂ કરે છે. અહીં વેદના કરતાં વિદ્રોહ વધારે છે. કવિયત્રી અહીં દ્રૌપદીના માધ્યમથી સ્ત્રીની ગરિમા, વિદ્રોહ અને અટલ આત્મવિશ્વાસનો પ્રચંડ અવાજને વેધક રજૂ કરે છે. ~ કિશોર બારોટ

છબીલભાઈ ત્રિવેદી

17/02/2026 at 10:45 am

વાહ ખુબ સરસ રચના ખુબ ગમી આસ્વાદ પણ સરસ અભિનંદન

Kirtichandra Shah
17/02/2026 at 11:55 am

Tatkalin Powerful but dambhi kano par athdayli Kavita aajna vanzia kano par shun karshe
(My apology for English letters…to me very difficult to type Gujrati

Loading...