🔆હીરલ વ્યાસ~ભીંત ખખડાવો🔆

ભીંત ખખડાવો
તો બહુ બહુ તો શું થાય?
કદાચ એ સાંભળશે મારો સ્પર્શ
કહેવાય છે ને કે ભીંતને પણ કાન હોય છે

ઘરની વાત બહાર જાય નહિ
એટલે
સ્ત્રીની આડે આવતી 
એ ભીંતમાં 
ક્યારેક તો મો….ટું….
બાકોરું પડશે ને
આવશે તા…જી…. હવા અંદર

ભીંત ચણીને 
જે બે ભાઇઓએ 
ઘરના બે ભાગ પાડ્યા’તા
તેમાંથી આવશે 
એક માનો અવાજ
‘સંપીને રે’જો દિકરા’
એ સાંભળીને 
ભીંત પણ ખરી પડશે!  

~ હીરલ વ્યાસ ‘વાસંતીફૂલ’

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 268 @ 17 જાન્યુઆરી 2017 * લતા હિરાણી

દિવાલો જાગી છે

ભીંત ખખડાવો તો શું થાય ? આમ તો કશું જ ન થાય. ભીંત જડતાનું પ્રતીક છે. ભીંત ચણાઈ ગઈ એટલે વાત પૂરી. ઘરના બહેરા કાન એટલે ભીંત પણ અહીંયા ભીંત ખખડાવવાની વાત કંઈક જુદા જ સંવેદનો લઈને આવે છે. 

આપણી ભાષામાં એક રૂઢિપ્રયોગ છે કે ‘કાંઇ વળવાનું નથી, ભીંતે માથા પછાડવા જેવું છે.’ તો ‘દિવાલને પણ કાન હોય છે’ એવોય એક રૂઢિપ્રયોગ છે. બંને એકબીજાથી વિરુદ્ધ જતી વાત છે. મૂળ વાત એ છે કે આ પૃથ્વી પર કશુંય જડ નથી. જડ દેખાતી વસ્તુમાંય એક ઠરેલું ચેતન હોય છે એવું તો વિજ્ઞાન પણ કહે છે. આવી વિપરીત જણાતી બાબતોનું સામાન્યીકરણ કરી શકાય. ભીંતનું ભીંતપણું તમારા હાથમાં છે. તમે ધારો તો એને કોયલની જેમ ટહૂકાવી શકો કે ઝાંઝરની જેમ રણઝણાવી શકો, ડૂસકાં ભરીને રડાવીય શકો. જરાક શબ્દફેર કરીને પેલા હિન્દી ગીતને આમ પણ ગાઈ શકાય, ‘દીવારોં સે યે મત પૂછો, દીવારોં પે ક્યા ગુજરી હૈ…..’ આ શબ્દોને બહુ મોટું વૈશ્વિક સત્ય કહી શકાય. દિવાલોએ કેટકેટલી કથાઓ ભજવાતા જોઈ હશે ! કેટલા રૂદન, ડૂસકાં, અન્યાય, અત્યાચાર, પીડા, ગૂંગળામણના મૂક સાક્ષી બનવાનું દિવાલોને ભાગે આવ્યું હશે અને એની વ્યથા વ્યક્ત કરવા એની પાસે એકેય શબ્દ નહી ! એ એનાથીય મોટી પીડા !      

એ શબ્દો અહીં કવિ વહાવે છે. દિવાલોના અંદરના વંટોળને પારખે છે. દિવાલો દોડ્યા વગર ભેટી પડે છે, ચૂપચાપ રહીને આશ્વાસન આપી શકે છે. હાથ લંબાવતા સાથ આપી શકે છે. શબ્દો વગર અનુભૂતિ આપી શકે છે કે ‘હું તારી સાથે છું’ આ અનુભૂતિ મેળવવા માટે સંવેદનશીલ હૃદય જોઈએ. ગૂંગળાતી ગુલામીની તીવ્રતા દિવાલને ખળભળાવી બાકોરાને જન્મ આપી શકે કે જ્યાંથી તાજી હવા પ્રવેશે.

માતાનો અવાજ એના જવાની સાથે ભીંતમાં ધરબાઈ ગયો છે. હવે નવી દીવાલ, જે ઘરની વચ્ચે ચણવામાં આવી છે. ‘સંપીને રે’જો’ – માનો અવાજ ઘરની ભીંતો સંઘરીને બેઠી છે, એની અંદર એના ખળભળાવી નાખતા સ્પંદનો સચવાયેલા છે. એ ચૂપ છે પણ એક દિવસ, જ્યારે એનો ભાર નહીં ખમી શકે ત્યારે અચાનક ખરી પડશે. પછી ઢાંકવા માટે કશું નહીં બચ્યું હોય ! માની પીડા થઈને ઊભી રહેલી ભીંત રડી ઊઠશે, આ ભાગલા નહીં જોઈ શકે અને બેસી પડશે. ઘરની વાત બહાર ફેલાઈ જશે. હસવું ગાયબ થઈ ગયું હશે અને રડવા માટે ન તો ખોળો રહ્યો હશે કે ન ક્યાંય માથું ટેકવાય એવું રહ્યું હશે !