🔆દીપક ત્રિવેદી ~ હું હરખપદુડી🔆

હું    હરખપદુડી    છોરી ….!
હું    ઝાલું  રેશમ – દોરી ….!

હું  આંખે  આંજુ  તમને ….
હું   શું  પૂછું   સાજનને ….?
હું   પરથમથી   કટ્ટકોરી  !
હું    હરખપદુડી    છોરી  !

ઈ    તડકેથી    સંચરવું 
ઈ   આંખોમાં  જળ ભરવું …
હું    ગુલમહોરોમાં મ્હોરી   !
હું    હરખપદુડી    છોરી ….!

આ શ્વાસ  કિંયા પાથરવા ?
આ  અશ્રુઓ  ક્યાં  ધરવા  ?
હું   હરખુડી   નસ – ધોરી !
હું    હરખપદુડી     છોરી  !!  

~ દીપક ત્રિવેદી

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 327 @ 17 એપ્રિલ 2018 * લતા હિરાણી   

આંખે આંજુ સાજનને

જુવાન છોરીના મનોભાવો વર્ણવતા કેટલાંય કાવ્યો યાદ આવે. ખાસ તો રમેશ પારેખનું, ‘એક છોકરીના હાથથી રૂમાલ પડે / એ લેવા આખુંય ગામ વળે નીચે…’ જુવાન છોરી એ ખુદ જ એવો રસબસતો વિષય છે કે એ દુનિયા આખીને પોતાના પાશમાં લે ! ત્યારે કવિ તો એમાં પહેલો જ હોય, સ્વાભાવિક છે !

છોરીની આંખોમાં પ્રીત્યુંનાં ગીત દરિયાનાં મોજાંની જેમ ઉછાળા લે છે ને સામે જોનારને એ તાણી જાય છે. આ હિલોળા લેતા યૌવન સામે દુનિયાનું ડહાપણ, મુનિઓનું તપ કે ચિંતકોનું ચિંતન પાણી ભરે ! કેટલીય મેનકાઓ, ઉર્વશીઓએ કેટલા ઋષિ-મુનિઓને પણ ચળાવી નાખ્યા છે ! આંખનો એક ઉલાળો અને દેહની એક અદભૂત ભંગિમાએ મુનિઓના સેંકડો વર્ષોના તપ પર પાણી ફેરવી દીધું હતું ! જુદી રીતે, આજે પણ એવું થયા જ કરે છે ને થતું જ રહેશે એમાં કોઈ શંકા ખરી ? ક્યારેક એમ થાય કે દુનિયામાં આ ફાટફાટ થતી યુવાની ને એનો નશો ન હોત તો વિશ્વ કેટલું નીરસ બની જાત !

આંખોમાં સપનાં અંજાતા હોય છે. મુગ્ધ વયમાં એ પ્રેમના, પ્રિયતમના હોય ! એ મળી જાય પછી સમૃદ્ધિ કે સત્તાના હોય. યશ, માનનાં હોય. મૂળે આંખોનું કામ જ સપનાં જોવાનું. ફિલસૂફો ભલે કહ્યા કરે કે ભૂતકાળને ભૂંસી નાખો, ભવિષ્યકાળ વિષે વિચારો જ નહીં, માત્ર ને માત્ર વર્તમાનમાં જીવો. એ એમનું કામ છે, કહેવા દો. માણસ સપનાં જોતો બંધ થઈ જશે ત્યારે એનો વિકાસ અટકી જશે એય સાચું છે અને આ ફિલસૂફો પોતે પણ, કહે છે એવું કરી ન શકતા હોય એવું બને. જવા દો, આ જુદી વાત થઈ. આપણે વાત કરતા હતા એક છોકરીની આંખે અંજાયેલા સાજનના સપનાંની.

અહીં છોરી છે અને વળી એ હરખપદૂડી છે ! આ હરખપદૂડી શબ્દ પોઝીટીવ ને નેગેટીવ બંને અસરો ધરાવે છે. જ્યારે મા કહે, “શાંતિ રાખ, બૌ હરખપદૂડી નો થા !” ત્યારે એ નેગેટીવ કે પ્રતિબંધક બની જાય છે. જુવાન દીકરીનું છલકાતું હૈયું માને ઉપાધિ કરાવે એ સ્વાભાવિક છે. અહીં એ માત્ર ને માત્ર પોઝીટીવ અર્થમાં વપરાયો છે. છોકરી પોતે પોતાની જાતને ઓળખાવે છે, ‘હરખપદૂડી’ વિશેષણથી. મુગ્ધાવસ્થાનું આ પ્રતીક છે. આમ છલકાતી ને ગુલમહોરોમાં મહોરતી ન  હોય એને જુવાન છોરી કેમ કહેવી એ પ્રશ્ન જાગે ! 

આખાય ગીતમાં સૌરાષ્ટ્રની લોકબોલીના ઘણાબધા શબ્દો પ્રયોજાયા છે, ‘હરખપદૂડી’, ‘હરખુડી’, ખાસ તો ‘ઈ’ શબ્દ! જુઓ, ‘ઈ તડકેથી સંચરવું, ઈ આંખોમાં જળ ભરવું…..’. પછી ‘આ શ્વાસ કિંયા પાથરવા ? આ અશ્રુઓ ક્યાં ધરવા ?’ આ પંક્તિમાં ‘અશ્રુઓ’ ને બદલે  ‘આ આંસુડાં ક્યાં ધરવા ?’ એમ હોત તો એ વધારે જામત એવું નથી લાગતું ? ‘અશ્રુ’ શબ્દ આ ગીતમાં જરા વધારે સંસ્કૃત લાગે છે…  

🥀દિનવિશેષ : પારુલ ખખ્ખર, પંકજ વખારિયા, સાજ મેવાડા, મયૂર કોલાડીયા🥀

છાપું