🔆ગિરિમા ઘારેખાન ~ ઓ પતંગિયાં🔆

ઓ પતંગિયાં
‘નસીબવંતા તમે’
કે સહીને કોશેટાની વેદના
મેળવો તો છો મુક્તિની પાંખો !

અમે માનવો,
હોઈએ તો છીએ પતંગિયાં
પણ ખરી પડે છે ક્યારે મુક્તિની પાંખો
અને વીંટળાઈ વળે છે ક્યારે
કોઈ રેશમી અભેદ્ય આવરણ
ખબર જ નથી પડતી !
બની રહીએ છીએ આજન્મ કોશેટા !

~ ગિરિમા ઘારેખાન

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 322 @  13 માર્ચ 2018 * લતા હિરાણી   

આનંદનું ઝરણું

આ નાનકડી પણ આખીયે કવિતા એક ઊંડી આધ્યાત્મિકતાનો સ્પર્શ લઈને આવે છે. વાત મુક્તિની છે જેને માટે માણસ આજન્મ ઝંખ્યા કરે છે. અલબત્ત શામાંથી મુક્તિ, શેનાથી મુક્તિ અને કેવી મુક્તિ કે મુક્તિ પછી શું એ બધા પ્રશ્નો મોટેભાગે અનુત્તર જ રહે છે. ‘મુક્તિ’ શબ્દના વાઘા બદલાય છે, આગળ પાછળના સંદર્ભ બદલાય છે અને માનવીની જે તે સ્થિતિ જેમની તેમ રહે છે. મુક્તિની પ્રક્રિયા બહુ લાંબી છે. બાળક માતાના ગર્ભમાંથી જન્મે અને એને ભલે ઘણી પરવશતા સાથે પણ એ અંધકારમાંથી મુક્તિ મળે છે પછી ધીમે ધીમે સુવા જાગવામાં, ઉઠવા બેસવામાં, દૈનિક ક્રિયાઓમાં એ એક એક પગલે સ્વનિર્ભર થતું જાય છે પણ મુક્તિ ? ના. બાળકને ડાયપર પહેરવામાંથી કે આંગળી પકડીને ચાલવામાંથી મળેલી મુક્તિ વૃદ્ધાવસ્થામાં ફરી ડાયપર પહેરવા સુધી કે લાકડીના ટેકે ચાલવાની પરિસ્થિતિ સુધી, અંતે રાખે છે તો બંદીવાન જ !

માત્ર ભૌતિક બાબતો જ નહીં, સંબંધોમાં પણ આવું જ. હવે હું સ્વતંત્ર અને મુક્ત એવું વિચારતી છોકરીને પરણીને ખબર પડે છે કે મુક્ત તો નથી જ થવાયું. દીકરો પરણાવ્યા પછી ને ઘરમાં વહુ આવ્યા પછી સ્ત્રી વિચારે છે કે હવે હું છૂટ્ટી ! પણ એવું નથી થતું. હવે નવું બંધન ! જુદી જાતનું બંધન ! અને આ બધા માણસે જ શોધેલા, માણસે જ રચેલા !   ક્યાંક પ્રેમને નામે, ક્યાંક સલામતીને નામે, ક્યાંક સહાયને નામે, ક્યાંક દોસ્તીને નામે ! રેશમી આવરણ કે પછી તેની શોધ માણસને વીંટળાયેલી જ રહે છે. વારંવાર ઠોકરો ખાધા પછી કે હડસેલાયા પછીયે માનવીના મનમાં કોઈને કોઈ પાસેથી હૂંફની તલાશ ખતમ નથી થતી. શું છે આ વૃત્તિ ? કેવી છે આ ઝંખના ? કે જે સદાય માનવીને પરવશ બનાવી રાખે છે !

આપણા ઋષિ મુનિઓ સંતો કહી ગયા છે કે આ દુનિયામાં સુખ નથી. સુખની ઝંખના જ દુખ નોતરે છે. ઈશ્વરને ભજો ને ઈશ્વરને પ્રેમ કરો. એ તમને મુક્તિ આપશે. વિશ્વમાં એકપણ માણસ એવું નહીં મળે કે જે આ વાત ન જાણતું હોય કેમ કે દરેક ધર્મ આ વાત દોહરાવે છે અને તોયે સુખની અવિરત શોધ ચાલુ જ છે. કેમ કે એ ઈશ્વર કોઈને દેખાતો નથી. મૃત્યુ પછી મળતી મુક્તિમાં દેખીતી રીતે માનતા હોવા છતાં હકીકતમાં વિશ્વાસ નથી. કેમ ? આ મુક્તિ વિષે બધાએ લખ્યું  છે. કોઈ ઉપર જઈને કહેવા પાછું નથી આવ્યું કે મુક્તિનું સ્વર્ગ કેવું છે ? એટલે જ જીવીએ ત્યાં સુધી બધા ફાંફા અહી છે. આજન્મ કોશેટાની વેદના સહન કરવા જ આપણો સહુનો જન્મ થયો છે.

અધુરપો બધી ઇચ્છાઓમાંથી જન્મે છે. આસપાસના વાતાવરણમાંથી જન્મે છે. કલ્પનામાંથી જન્મે છે. એટલે ખરા નિજાનંદી માણસો મુક્તિ અનુભવી શકતા હશે કેમ કે એ સ્વસંવાદમાં જીવે છે. જાત સાથેની એની ઓળખાણ એટલી પાકી અને ઊંડી થઈ જાય છે કે એણે બહાર ક્યાંય ફાંફા મારવા નથી પડતા. સુખ એના રોમેરોમમાં આવીને અડ્ડો જમાવી દે છે. એને કશું જ પામવાનું બાકી નથી હોતું કેમ કે એમણે જે છે એ સઘળું સ્વીકારી લીધેલું હોય છે અને જે નથી એની એને કશી તમા નથી હોતી. એ રીતે એ સ્વયંસંપૂર્ણ હોય છે.

ખુશ રહેતા જેને આવડે છે અને એ મુક્ત છે. આવા મુક્ત માનવીનો ભેટો થવો મુશ્કેલ છે પણ અશક્ય નહી. આ ધરતી પર જ હોય છે ક્યાંક. મને ભેટો થઈ ચૂક્યો છે એટલે લખી શકું છું. આ નિજાનંદની ઝલક અનુભવી નથી પણ જોઈ છે ખરી, એટલે ધન્ય છું !

🙏આપની પસંદના કવિ કોણ છે? ‘Search’માં એમનું નામ લખો! અને વાંચો એમની કવિતાઓ ! એમાં આપ પોતે પણ હોઈ શકો !! 🙏

🙏 કવિઓના જન્મદિવસોનો વિભાગ ‘વિશેષ’ આપ ગમે ત્યારે જોઈ શકો છો. like, પ્રતિભાવ પણ આપી શકો છો.🙏

તમને ડાયાબિટિસ હોય કે ન હોય, આ જરૂર વાંચો