🔆જિગર જોષી ‘પ્રેમ’ ~ પગ મૂકીને🔆

પગ મૂકીને તમે પગથિયે પૂર્યા મારામાં પ્રાણ
અજવાળું મારી અંદર છે : દીવાને થઇ જાણ

સેંથો પૂરૂ રોજ રોજ એમ રોજ સાથિયો કરતી
મન રે અભાગણ એવો દરિયો ; તોય ન આવે ભરતી
શરીરમાં હો શ્વાસ પરંતુ ‘અનુભવું નિષ્પ્રાણ’
પગ મૂકીને તમે પગથિયે પૂર્યા મારામાં પ્રાણ
અજવાળું મારી અંદર છે : દીવાને થઇ જાણ

કંગન પહેરું તોય હાથમાં ખાલીપો ખાલીપો
જોઉં અરીસે તો મારામાં પડી જાય છે સોપો
જીવું છું – નું એક્કે રીતે મળે નહીં પરમાણ
પગ મૂકીને તમે પગથિયે પૂર્યા મારામાં પ્રાણ
અજવાળું મારી અંદર છે : દીવાને થઇ જાણ

અણગમતી કંઈ લીલોતરીથી ઢંકાયું ખંડેર
કંઠને’ય ના ખબર પડે એ રીતે પીધું ઝેર
તમે ન ‘તા તો થતું : જીવનમાં નથી કશું ઊંડાણ
પગ મૂકીને તમે પગથિયે પૂર્યા મારામાં પ્રાણ
અજવાળું મારી અંદર છે : દીવાને થઇ જાણ

~ જિગર જોષી ‘પ્રેમ’

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 252 @ 20 સપ્ટેમ્બર 2016 * લતા હિરાણી

પોતે જેને પ્રેમ કરે છે એના વગર શૂન્યતા અનુભવવી, આ સ્ત્રીની મર્યાદા છે અને શક્તિ પણ છે, જે ભલભલા બળિયા પુરુષને ય નમાવી દે છે ! સ્ત્રીનો સમર્પણ ભાવ, પોતાના મનમાન્યા પુરુષ વગર અધુરપનો ભાવ, સંપૂર્ણ સાથની ઝંખના સ્ત્રી-પુરુષના સાહચર્યમાં કેવું મધુરું સંગીત જન્માવે છે ! સ્ત્રી સશક્તિકરણ કે સ્ત્રી સમાનતાની વાતો અમુક અંશે એટલે કે શિક્ષણ, સ્વતંત્રતા જેવી બાબતોમાં સારી લાગે પરંતુ સ્ત્રી-પુરુષને કુદરતે એકબીજાના પૂરક રૂપે બનાવ્યા છે. બંનેને અલગ કાર્યક્ષેત્રો સોંપ્યા છે અને એ રીતે પ્રકૃતિએ સંસારરથને બેલેન્સ રાખ્યું છે. સમોવડા થવાનો પ્રયાસ કોઈપણ તરફથી ખોટો જ છે. હા, અન્યાય થતો હોય કે શોષણ થતું હોય એ સ્વાભાવિક રીતે જ ખોટું છે કેમ કે ત્યાં તરત સમતોલપણું જોખમાય છે એટલે એનો વિરોધ થવો જ જોઈએ. એ સિવાય બંને પોતાને ફાળવાયેલી પ્રકૃતિગત ફરજોમાં દિલથી લાગે એ સારું.

સ્ત્રીની પુરુષના સાથની ઝંખનાને કવિએ સુંદર રીતે રજૂ કરી છે. અજવાળું પોતાની અંદર છે જ, શક્તિથી એ ભરપૂર છે પણ અજવાળું પુરુષના સાથ વગર પ્રગટતું નથી. અહીં પ્રેમનું પ્રાધાન્ય છે, બળનું કે શક્તિનું નહીં. કોઈના આગમનથી જ અંદર પ્રાણ ફૂંકાય છે. દ્વાર પર કોઈને સત્કારવા સાથિયો થાય છે, હાથમાં હૃદયના રણકાર સાંભળવા કંગન પહેરાય છે પણ તોય અરીસામાં તેજ પ્રતિબિંબાતું નથી. શ્વાસ ચાલે છે પણ જીવન ક્યાં ? ચારેકોર ખાલીપો ખખડે છે. એકલતા ભીંસે છે. લીલોતરી મનને સૂકુભઠ્ઠ કરી જાય છે ને આનો ઉપાય એક જ છે, પ્રિયપાત્રનું આગમન અને એની સાથેનું મિલન.

એક બીજી વાત પણ. ‘પગ મૂકીને તમે પગથિયે પૂર્યા મારામાં પ્રાણ’ આ પંક્તિમાં ‘મારામાં’ ને બદલે ‘મુજમાં’ શબ્દ લયને વધુ સાચવે એવી મારી જિગરભાઈ પાસે રજૂઆત હતી અને એમની વાત પણ સાચી હતી કે ‘મુજમાં’ શબ્દ હવે આઉટડેટેડ થઈ ગયો છે એટલે માત્ર લય જાળવવા એ શબ્દ વાપરવો એમને ઠીક લાગતો નથી.. ગીતના ભાવકોને અમારા બંનેની વાત ગમશે.  

આપને આ વાંચવું ગમશે.  

મારિયા કોરિના અને માનવઉત્કર્ષ