🔆विनोद कुमार शुक्ल * અનુ. લતા હિરાણી🔆

रात दस मिनट की होती
तो पाँच मिनट में आधी रात हो जाती
रातें ऐसी ही बीतीं।

दिन दस मिनट का होता
तो पाँच मिनट में आधा दिन बीत जाता
दिन ऐसे ही बीते।

मैं दो दिन की ज़िंदगी जी सकता हूँ
एक दिन मैं तुम्हारे पास रहूँगा
दूसरे दिन तुम मेरे पास रहना।

~ विनोदकुमार शुक्ल (1.1.1937 – 23.12.2025)

વિનોદકુમાર શુક્લ ~ રાત દસ મિનિટની હોત

રાત જો દસ મિનિટની હોત
તો પાંચ મિનિટમાં અડધી રાત થઈ જાત
રાતો આવી જ મળી.

દિવસ દસ મિનિટનો હોત
તો પાંચ મિનિટમાં અડધો દિવસ વીતી જાત
દિવસો એમ જ વીત્યા.

હું ‘દો દિન કી જિંદગી’ જીવી શકું છું
એક દિવસ હું તારી પાસે રહીશ
બીજે દિવસે તું મારી પાસે રહેજે.     

* અનુવાદ લતા હિરાણી  

સોંસરવું હૈયામાં ઊતરી જાય અને સ્તબ્ધ કરી એવું કાવ્ય.

વાંચવામાં કેટલું સરળ લાગે અને છતાં કેટલું અર્થપૂર્ણ, મર્મભેદી કાવ્ય છે આ ! જીવનમાં જે ન મળ્યું, જે પામવાનું હતું, એની કલ્પનાનું કાવ્ય છે અને જે સુખ મળ્યું એ કેટલું ક્ષણજીવી હતું ! કેટલું ક્ષણિક હતું એનો ચિતાર આપતું કાવ્ય ! આટલી મોટી વાત કવિએ અત્યંત સરળ પ્રતીકો અને કલ્પનોથી મઢી છે !

‘દો દિન કી જિંદગી’ – હિંદીનો આ રૂઢિપ્રયોગ છે. ‘દો દિન કી જિંદગી (ચાર દિનોં કી ચાંદની) ઔર ફીર અંધેરી રાત….’ જીવન અથવા સુખ કેટલું ક્ષણભંગુર છે એવું કહેવા માટે વપરાય છે. ગુજરાતીમાં આ વાત કહેવા માટે ‘સુખના દા’ડા ચાર’ કે બીજું પણ હોય શકે, અત્યારે યાદ નથી આવતું. પણ કવિતાના અનુવાદમાં મને આ રૂઢિપ્રયોગ બદલવો ઠીક ન લાગ્યો એટલે એમ જ રહેવા દીધું. આમેય હિન્દી-ગુજરાતી બહેનો જ છે !  

કવિની આ જ ઊંચાઈ છે, ચાહે એમની કવિતા હોય કે વાર્તા…  શબ્દો સાવ સરળ પણ એના અર્થ સુધીની યાત્રા લાં….બી….