🔆પન્ના નાયક ~ તારા બગીચામાં🔆

તારા બગીચામાં રહેતી ગઈ
ને ટહુકાનું પંખી એક દેતી ગઈ
અને કહેતી ગઈ કે હવે જાઉં છું.

ઝાડવાની લીલેરી માયા મને,
ફૂલની સુગંધની છાયા મને
અને વહેતા આ વાયરામાં વહેતી ગઈ,
કંઈક જન્મોની વાત ઉકેલતી ગઈ
અને કહેતી ગઈ કે હવે જાઉં છું.

આ દિવસ ને રાતની કળીઓ ખૂલી,
અહી પળપળનાં ગુંજનની ગાથા ઝૂલી
હું તો ભમતી ગઈ ને કશું ભૂલતી ગઈ
ને યાદ કરતી ગઈ
અને કહેતી ગઈ કે હવે જાઉં છું…..
~ પન્ના નાયક

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ @ 239 @ 7 જૂન 2016 * લતા હિરાણી

‘આવજો’ કોઈ કહે અને આંખમાં ગીતો છલકતા હોય, ‘જાઉં છું’ કોઇ કહે ને સ્વરમાં પાંખો ફૂટતી હોય ત્યારે એ માનવું મુશ્કેલ પડે છે કે આ ‘અંતિમ આવજો’ની વાત છે, આખરની વિદાયની વાત છે. અલબત્ત આવી સહજતાથી અને આવી મુલાયમતાથી છેલ્લી વિદાયની વાત કરવાનો કોઈને મોકો મળે કે નહીં એ જુદી વાત છે પણ આવો વિચાર માત્ર માણસને થરથરાવી મૂકે એ નક્કી. જે જનમ્યું એનું મૃત્યુ નક્કી છે, કોઈ એનાથી બચવાનું નથી એ સનાતન સત્ય છે તોય કોઈ એ વાત સ્વીકારી શકતું નથી. યુવાનીમાં આવો વિચાર ન આવે પણ સમય આવ્યેય આ વાસ્તવિકતા સ્વીકારવી સૌને અઘરી પડે છે ત્યારે મોતની વાત આટલી હળવાશથી લખી દેવી, ગાઈ દેવી એય નાનીસૂની વાત નથી.

રાવજી પટેલ લખે, ‘મારી આંખે કંકુના સૂરજ આથમ્યા….. અજવાળા પહેરી ઊભા શ્વાસ…’ ત્યારે એમાં મૃત્યુનું ભારોભાર સૌંદર્ય છે અને એ ભાવકના મનમાં વિષાદ જગવી જાય છે. અહી ફૂલ જેવી કવિતા છે.  કારણ એ હોય કે રાવજી પટેલ સાચોસાચ મોતને સામે ભાળી ગયા હતા જ્યારે આ કવિને મોતની હજુ કલ્પના જ છે. બગીચો, પંખીનો ટહૂકો, ઝાડ, ફૂલની સુગંધ જેવા હળવા મજાનાં કલ્પનો મૃત્યુની વાતનેય સુગંધભરી બનાવી દે છે. જીવન આમેય ફૂલની જેમ ઊઘડે છે ને કરમાય છે. છોડ પર ઉગેલા ફૂલની આવરદા ટૂંકી હોય છે, ફરક માત્ર આટલો !

જન્મની જેમ અહીં મૃત્યુને અવસર બનાવી દીધું છે. આપણા શાસ્ત્રોમાં તો એક નહી, જન્મોના પૂરા ચોર્યાશી લાખ ફેરા ગણાવાયા છે. આપણે આ એક જન્મને અંતિમ માનતા જ નથી. બસ, આ અવતારે જે સોપાયું હતું એ કામ પૂરું થયું. હવે નવા જન્મમાં જે મળશે એ સુખેથી સ્વીકારીશું. આત્મા પર અનેક જન્મોના કુંડાળાઓ છે. જેમ વૃક્ષના થડને આડું કાપીએ તો એમાં વર્તુળાકારો દેખાય છે એમ જીવ પર અનેક જન્મોના થર ચડેલા છે. આપણને એ યાદ નથી પણ એના સંસ્કાર આપણાં વર્તનને દોરે છે. અલબત કવિએ એ વાત કહી હોવા છતાં એનો કોઈ ભાર નથી રાખ્યો. બસ હળવાશ અને હળવાશ… ‘મને વાગે સજીલી હળવાશ…’ અહી કવિને એ ફૂલની જેમ સ્પર્શે છે, વાગતી નથી. અત્યંત સહજતાથી એ વિદાયનું ગીત ગાય છે, આવજો કહે છે, કોણ જાણે કેટલા જન્મો થયા હશે ! કોઈક ઉકેલાયા હશે અને કોઈક એમ જ રહસ્યમાં પડ્યા હશે ! એથી શું ? કવિએ માત્ર ટહૂકાનું ગીત રેલાવવું છે. વહેતા વાયરાની સંગ વહેવું છે. જે યાદ આવે એ ઠીક અને ભુલાઈ જાય એય ઠીક. નરી સહજાવસ્થા આ ગીતમાં ચિતરાઈ છે અને એનું જ સૌંદર્ય છે !

કવિ ભગવતીકુમાર શર્માનો શેર યાદ આવે છે,

આ છાંયડાના કસુંબાઓ ગટગટાવી લ્યો !
નગરનું વૃક્ષ છું, કોઈ પણ ક્ષણે વઢાઈ જઈશ. 

વાત અહી પણ મૃત્યુની છે અને આનંદસભર અભિવ્યક્તિ છે. અલબત ‘વઢાઈ જઈશ’ પ્રયોગ જરા આકરો ખરો પણ છાંયડાના કસુંબાઓ ગટગટાવવાની વાત મજાની છે. ‘છાંયડો’ અને ‘કસુંબા’ બંને કલ્પન ઉલ્લાસના પ્રતીક છે. જીવનને મહેફિલ બનાવી દીધી છે. ડાયરામાં બેઠેલ દરેક વ્યક્તિ જાણે છે કે મન ભરીને કસુંબા ગટગટાવ્યા પછી અંતે અહીંથી ઉઠવાનું તો છે જ !  

આપને મારી આ વાર્તા વાંચવી ગમશે. આભાર.  

ભીની પાંપણ