🔆જિજ્ઞા ત્રિવેદી ~ છું સમાંતર🔆 -

છું સમાંતર એટલે તો હું લગોલગ થઈ ગઈ,
હું સમયની ધાર સાથે પણ અડોઅડ થઈ ગઈ.

સમજણોના માર્ગ પર ખાડા અને કૈ ટેકરા
જ્યારથી સમથલ થઈ છું, હું બરોબર થઈ ગઈ.

‘હું’ મટીને જ્યારથી કેવળ સમષ્ટિ જો થઈ,
સર્વ માનવજાતની ઉત્તમ ધરોહર થઈ ગઈ.

જે ગળે લટકી રહી, ફાંસી તણા ફંદા સમી,
એ પ્રથાને તોડવા હું એ સમોવડ થઈ ગઈ.

પ્રેમની જે જે ક્ષણો મુઠ્ઠી મહીં મેં સાચવી,
પણ વિખેરી તે ક્ષણે હુંયે છલોછલ થઈ ગઈ. …

~ જિજ્ઞા ત્રિવેદી

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 219 @ 12 જાન્યુઆરી 2016 * લતા હિરાણી

આ ગઝલ વાંચતી ગઈ અને છેલ્લો શેર વિશેષ ગમી ગયો અને આ કૉલમ માટે એની પસંદગી થઈ ગઈ. ગઝલના જુદા જુદા શેરોમાં – સમયની સાથે તાલ મિલાવવાની વાત છે, સમજણ ખીલવી જીવનને બહેતર બનાવવાની વાત છે, અહમને ઓગાળવાની વાત છે, નકામી પ્રથાઓને – રૂઢિ રિવાજોને તોડવાની વાત છે. સરસ વાતો છે. મજાની ફિલોસોફી છે અને એક ઉમદા વિચારનો તંતુ આ સઘળી વાતોને પરોવી રાખે છે.

સહજ રહેવું એટલે સમયની સાથે વહેવું. ન કોઈ અવરોધ, ન કશી રૂકાવટ. જેમ સમય ચાલે એમ ચાલવું. જીવન સરળ નથી. ખાડા ટેકરા આવ્યા જ કરે છે. સમતા એ એકમાત્ર ઉપાય છે. ‘સ્વ’ને બદલે ‘સર્વ’ની અનુભૂતિ જીંદગીનો રાહ બદલી નાખે છે. જે જીવનને રૂંધે છે, જે વિકાસને અવરોધે છે એવા વ્યવહાર શું કામના ? પણ એને તોડવા માટે હિમ્મત જોઈએ. ગઝલની નાયિકાનો આ સાદ છે, પોકાર છે.

પ્રેમની જે જે ક્ષણો મુઠ્ઠી મહીં મેં સાચવી,
પણ વિખેરી તે ક્ષણે હુંયે છલોછલ થઈ ગઈ.

પ્રેમની આ સચ્ચાઈ જે નાજુકાઈથી અને ખુશ્બુદાર તરીકાથી કહેવાઈ છે એને દાદ આપવી પડે. પ્રેમમાં આધિપત્ય સર્વસામાન્ય બાબત છે. એકબીજા પર અધિકાર એ જ પ્રેમ એવું લગભગ જોવા, અનુભવવા મળતું હોય છે. અહીંયા વાત માત્ર સ્ત્રી-પુરુષના પ્રેમની નથી. કોઈ પણ સંબંધને એ લાગુ પડી શકે. અધિકારનો ભાવ દરેક સંબંધમાં જોવા મળતો હોય છે. આ ભાવ જ પહેલાં થોડું સુખ અને પછી વધારે પીડા દેતો હોય છે. જે મળે છે એ બાંધવું અને જે આપે છે એનેય બાંધવું. જે મને આપે છે એ બીજા કોઈને ન આપે એવી ભાવના સામાન્ય રીતે માનવીમાં હોય છે. ઈર્ષ્યા, અદેખાઈ જેવા નકારાત્મક ભાવોમાંથી આ મુસીબત જન્મે છે ને વિસ્તરે છે. કવિ અમર પાલનપુરી કહે છે,

‘ઇર્ષ્યા જ્યારે આળસ મરડે, પડખે રહેલાં ફૂલો કરડે’

નાયિકા કહે છે, પ્રેમને મેં જ્યારે જ્યારે મુઠ્ઠીમાં બંધ કરીને સાચવવા પ્રયાસ કર્યો ત્યારે હું નિષ્ફળ ગઈ પણ જેવી મેં મુઠ્ઠી ખોલી અને પ્રેમને મુક્ત આકાશ આપ્યું કે એણે સૌ પહેલાં તો મને ખુશીથી છલકાવી દીધી. જ્યારે પોતાની વ્યક્તિને મોકળાશ આપવામાં આવે છે ત્યારે સ્વાભાવિક જ એ વધારે નજીક રહે છે. આ આપવાનો આનંદ છે જે બમણો થઈને પાછો વળે છે. સચ્ચાઈ એ છે કે આ દુનિયામાં ક્યાંય કોઈ બાંધ્યું બંધાતુ નથી. જેને જવું છે એ રસ્તો શોધી જ લે છે. મુક્ત રાખવાથી બની શકે કે જો મૂળિયાં સાબૂત હોય તો પંખી પોતે જ ઊડીને પાછું આવે.

મારી આ વાર્તા તમને વાંચવી ગમશે. આભાર

સુખ જ સુખ

હરીશ દાસાણી.મુંબઈ

11/12/2025 at 4:34 pm

ખૂબ સરસ ગઝલ અને એટલો જ સરસ આસ્વાદલેખ.

છબીલભાઈ ત્રિવેદી

12/12/2025 at 9:32 am

વાહ ખુબ સરસ ગઝલ આસ્વાદ પણ એટલોજ ઉત્તમ

'સાજ' મેવાડા

12/12/2025 at 10:51 am

વાહ, સરસ ગઝલ, અને આપનો આસ્વાદિક ઉઘાડ.

Anonymous

12/12/2025 at 11:41 am

જિજ્ઞા બ્હેન,
ઉત્તમ પદ્ય રચના.

લલિત ત્રિવેદી

વાહ વાહ

sunilkumar dholi

12/12/2025 at 11:42 am

Minal pravinchnra Oza

12/12/2025 at 12:05 pm

વિસ્તરતા જતાં ભાવવિશ્વને વાચા આપતી સરસ રચના.

કિશોર બારોટ

12/12/2025 at 12:09 pm

દરેક શેર દમદાર

Jigna Trivedi
13/12/2025 at 7:14 am

લતાબહેન, આપે મારી ગઝલનો લાજવાબ આસ્વાદ કરાવ્યો.ખૂબ ધન્યવાદ સાથે આપનો હૃદયથી આભાર.

Loading...

1. Kavyavishva
  13/12/2025 at 2:37 pm
  
  સહિયારો આનંદ જિજ્ઞાબેન.
  
  Loading...

ઉમેશ જોષી

13/12/2025 at 10:20 am

આસ્વાદ સહ ગઝલ ખૂબ ઉત્તમ છે.
અભિનંદન.

Kavyavishva

13/12/2025 at 2:41 pm

પ્રતિભાવ આપનારા મિત્રો – મીનલબેન, મેવાડાજી, છબીલભાઈ, ઉમેશભાઈ, લલિતભાઈ, કિશોરભાઇ, સુનિલભાઈ, હરીશભાઈ, અનામીભાઈ,
અને ‘કાવ્યવિશ્વ’ની મુલાકાત લેનારા મિત્રો
સૌનો આભાર.
લતા હિરાણી

🔆જિજ્ઞા ત્રિવેદી ~ છું સમાંતર🔆

Like this:

Related

12 thoughts on “🔆જિજ્ઞા ત્રિવેદી ~ છું સમાંતર🔆”

Leave a Comment Cancel Reply