🔆હેમશીલા માહેશ્વરી ~ યાદ કાં આવે🔆

યાદ કાં આવે કશા કારણ વગર
આંખ ભારે છે કશા ભારણ વગર

એક પણ બારી નથી ખુલ્લી છતાં 
રોજ તોડે ઊંઘ  આમંત્રણ વગર

હું  ભરૂં બખિયા વિતેલી ક્ષણ વિશે
ને કથા ગૂંથાય છે કાંતણ વગર

પ્રેમરસ કાચો રહી જાશે સનમ
કેમ પાકે આંસુના આંધણ વગર?

‘શીલ’ ખાલીપો લઈ ભટક્યાં કરે
મન વલોવાયા કરે સારણ વગર.

~ હેમશીલા માહેશ્વરી ‘શીલ’

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 245 @ 26 જુલાઇ 2016 * લતા હિરાણી

આટલી સરસ કવયિત્રીને શોધું છું, ક્યાં ખોવાઈ ગઈ છે?

મને આ શેર બહુ ગમી ગયો. “હું  ભરૂં બખિયા વિતેલી ક્ષણ વિશે ને કથા ગૂંથાય  છે  કાંતણ વગર” કેટકેટલી કથાઓથી જિંદગી ભરેલી છે ! સમયના ટુકડાઓ અંદર વેરાયા છે, ચારેકોર. વીણવા જઈએ ને મબલખ નીકળે, નીકળ્યા જ કરે એવું બને. આપણે ધારીએ કંઈક અને એના છેડા ક્યાં ક્યાં જઇને પહોંચે…. વાત આ વીતેલી ક્ષણની નથી કે એના વાગવા વિશે નથી. એ કદાચ સહજ સ્વીકાર્ય બાબત છે. અલબત્ત જે નથી સ્વીકારતા એ છોલાયા કરે છે એય ખરું… પણ એને ક્યારેક બખિયા ભરતા રહેવું પડે છે જેથી એના તૂટેલા સાંધા બીજું બધુ તોડી ન નાખે ! એ સોય સંવેદનાની હોય, ઇર્ષ્યાની હોય, મોહની કે માયાની હોય અને એનું પરિણામ પણ એ પ્રમાણે જ મળવાનું. આ સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે જેના વગર માનવી ન રહી શકે.

વધારે મજાની વાત શેરની બીજી પંક્તિ કહી જાય છે. ‘ને કથા ગૂંથાય છે કાંતણ વગર.’ જરાક ઉઘાડી આંખે અંદર દૃષ્ટિ કરીએ તો દરેક માનવીને પોતાની અંદર એક આખું મહાભારત જડી આવે ! શ્રીકૃષ્ણથી માંડીને દુર્યોધન કે અભિમન્યુ બધા જ વત્તાઓછા અંશે, વત્તીઓછી માત્રામાં પોતાનામાં જ મળી આવે..  મનના આ અગાધ રહસ્યો છે. કેટલા ટુકડાઓ મળીને એક કથા રચી નાખે છે એની પોતાને જાણ હોતી નથી. અંતિમ યુદ્ધની જ ખબર પડે છે ! એ પહેલા કેવા કેવા ખેલ રચાયા એનાથી આપણે અણજાણ હોઈએ, ભલે એ અંદર જ હોય છતાં….

કોઈ યાદ આવે ને આંખ ભારે થાય… એ ભારણ શેનું હોય એ શોધવા જવું ક્યાં જરૂરી છે ! આ પણ મનની એક લીલા છે ! આવી જ યાદ બંધ બારીમાંથી આમંત્રણ વગર પેસી જાય. વગર એલાર્મે જગાડી દે ! બંધ આંખોમાં અજવાળા પ્રગટાવી દે કે ઉઘાડી આંખે અંધારા લાવી દે ! એ કશું પણ કરી શકે અને એને કોઈ રોકી ન શકે ! આગળ કવિ કહે છે, “પ્રેમરસ કાચો રહી જાશે સનમ, કેમ પાકે આંસુના આંધણ વગર ?” અહી આંસુના આંધણ છે ને પ્રેમરસ પકવવાની વાત છે. સ્ત્રીને જ આવું કલ્પન સૂઝે. ખરું કહ્યું છે, સંબંધની પૂર્ણતા ભીનાશ વગર ક્યાંથી સંભવે ? એમાંય જ્યાં સ્નેહના બંધન છે, પ્રેમનું પુરાણ છે ત્યાં આંસુનો એક અલગ મહિમા છે. આંસુ સઘળા અંતર ઓગાળી નાખે છે ને…. ક્યારેક આંસુનું એક ટીપું વર્ષોની સુકકી ધરતીને ભીંજવીને ફરી સંબંધને લીલોછમ કરી દે છે એ પણ એક સચ્ચાઈ છે.

ખાલીપાની વ્યથા વલોવી નાખતી હોય છે. ભર્યાભાદર્યા કુટુંબમેળા વચ્ચેય વ્યક્તિ એકલતાના રણમાં આથડયા કરે એવું બને. એ પીડા ન કહેવાય, ન સહેવાય એવી હોય છે. આસપાસ બધુંય હોય અને છતાં કશુંય ન હોય. વિસંવાદ ન હોય અને સંવાદનોય અભાવ હોય. મન ઠરે એવું એક ઠેકાણું ન હોય. સૂર ગળામાં જ અટકેલાં રહે અને ગીત હવામાં પ્રેતની જેમ ભટક્યા કરે ! આવી એકલતા માનવીને તોડી નાખે છે, ખલાસ કરી નાખે છે. સમયસર જો એનો ઉપાય કરવામાં ન આવે તો વ્યક્તિ હતાશાનાં પૂરમાં ડૂબી જાય છે. એ સમય વીત્યા પછી કોઈનો લંબાવેલો હાથ એને મદદ કરી શકતો નથી. જે જોઈએ છે, જેનો સાથ જોઈએ છે એના વગર શું થાય ! કશું ના થાય ! એટલે કે કશું જ ના થાય !