🔆સુરેશ‘ચંદ્ર’ રાવલ ~ સવાર પડી🔆

*સરહદ*

સવાર પડી
સરહદ ખળભળી ફરી
અફસરનો ઑર્ડર છૂટ્યો,
‘ફા… ય… ર…!’

પણ…
તેનો હાથ ધ્રૂજ્યો
જામગરી પડી ગઈ…!
તેને ખબર હતી કે
તોપના નાળચામાં શું છે !

એકાએક એક ગોળી,
સ…ન…ન… કરતી વીંધી ગઈ તેની છાતી…!
સાંજ પડી
સિઝફાયર થયો…

વરસો વહ્યાં,
સરહદ પર અડીખમ ઊભી છે પેલી તોપ

ને….
તેનાં જર્જર નાળચાને
ફૂટતી રહે છે
કલરવની નવી નવી પાંખ…..  

~ સુરેશ‘ચંદ્ર’ રાવલ

યુદ્ધકાવ્યોમાં યુદ્ધની ભયાનકતા તો હોય જ. એના વગર એ યુદ્ધકાવ્ય ક્યાંથી કહેવાય? પણ એમાં કશુંક નાજુક સ્પંદન પણ સમાયેલું હોય ત્યારે એ કવિતા બને. આ કાવ્યમાં સરસ ચિત્રાત્મકતા ફેલાઈ છે. યુદ્ધ છે એટલે શરૂઆત બર્બરતાથી….  

સવાર પડે છે. ‘સવાર’ અહીં સૂચક છે. અલબત્ત આ સામાન્ય સવાર નથી. યુદ્ધની સવાર છે એટલે સરહદ શાંત નથી. રણશિંગા ફૂંકાય છે અને ‘ફાયર’નો ઓર્ડર અપાય છે. તોપ નવી છે, નાળચું તૈયાર છે, જામગરી બે પગે છે.  આ ભયાનકતાનું થોડું નિવારણ કવિએ શરૂઆતમાં ‘સવાર’ શબ્દ મૂકીને કર્યું છે.

સૈનિકને ‘ફાયર’નો ઓર્ડર મળે છે પણ એ કશુંક જાણે છે અને એના હાથ ધ્રુજે છે. યુદ્ધમાં સમય એટલે કે ક્ષણ અગત્યની. એ ચૂક્યા તો…. કહે છે ને કે ‘અણી ચૂક્યો સો વરસ જીવે’ એમ જ ‘અણી ચૂક્યો સોએ વરસ ખોવે’ એવું બને. અહીં જામગરી ચંપાતી નથી. સૈનિક એ પળ ચૂકે છે અને સામેથી આવેલી ગોળી એને શિકાર બનાવી લે છે.

યુદ્ધમાં આદેશનું તરત પાલન હોય. પણ આ કવિતા છે. કવિને કોઈ સંવેદના ભાવક સુધી પહોંચાડવી છે. સૈનિકની એક પળની નાકામિયાબી એને મોતને દ્વાર ભલે પહોંચાડે પણ એની નિષ્ફળતાનું કારણ જુદું છે. જેને યુદ્ધ સાથે કશું લાગતુવળગતું નથી. એ જ દિવસે સીઝફાયર ‘યુદ્ધવિરામ’ થયો. વર્ષો વીત્યાં અને સરહદ પર ગોઠવાયેલી પેલી તોપ હજુ ત્યાં જ છે. એના જર્જરિત નાળચામાં સચવાયેલા માળામાંથી નવાં બચ્ચાંઓ કલરવ કરતાં ઊડ્યાં કરે છે. સૈનિકનો હાથ ધ્રૂજયાની ઘટના અહીં સમજાય છે.

અહીં પેલી શરૂઆતની ‘સવાર’ ફરી અનુસંધાય છે. બર્બરતાને કલરવ સુધી પહોંચાડે એ કવિ અને એ કવિતા…..

**

મિત્રો, ‘કાવ્યવિશ્વ‘માં આપના માટે 4220 થી વધુ કવિતાઓ ઉપરાંત

90 અનુવાદિત કવિતાઓ (જે ભાષામાંથી અનુવાદિત થઈ હોય એ ભાષાની કવિતા સાથે) હાજર છે.

જુઓ ‘અનુવાદ’ વિભાગ

વિભાગો ક્યાં મળે ?

કમ્પ્યુટરમાં : આ બધા વિભાગો આપને ઉપરના હેડર ફોટાની જરાક નીચે સૌથી ઉપરની લાઇનમાં એકસાથે જોવા મળશે.
મોબાઈલમાં : હેડર ફોટાની ઉપર જમણી બાજુ ખૂણામાં આપને ત્રણ લાઇન દેખાશે. એના પર ક્લિક કરતાં બધા વિભાગોના નામનું લિસ્ટ દેખાશે.

કોઈપણ વિભાગ પર ક્લિક કરતાં એ વિભાગની બધી પોસ્ટ એકસાથે જોઈ શકાશે.  

🙏આજ સુધીમાં 1556 અંકની 5314 પોસ્ટ, દોઢ લાખથી વધારે વિઝીટર્સ અને ત્રણ લાખથી વધારે વ્યુઝ સાથે, ‘કાવ્યવિશ્વ’ પાંચ વર્ષ (9.10.2020) પૂરાં કરીને છઠ્ઠા વર્ષમાં પ્રવેશ્યું છે. આપના અદભુત સહયોગ બદલ આભારી છું. – સંપાદક : લતા જગદીશ હિરાણી🙏