🔆પ્રવીણ દરજી ~ જર્જરિત ભીંતનું🔆 -

*સમણું*

જર્જરિત ભીંતનું
દેશી ઘડિયાળ બનીને
લોલકનો દોરવાયેલો
હું
ટિક્ ટિક્ કરીને
થાકી ગયો છું

અંધાધૂંધ
સમયની સામે
હવે
મારે જ
જુદ્ધે ચડવું છે….

નિર્માલ્ય થયેલાં
ક્રિયાપદોને
આગ ચાંપીને
‘જોવું’
‘સાંભળવું’
અને ‘બોલવું’ ને
સજીવ કરવાં છે

પગરખાં નીચે
કચડાઈ રહેલા
सत्यनुं
એ
સમણું છે!

~ પ્રવીણ દરજી

વાત તો જુદ્ધે ચડવાની જ છે. આ યુદ્ધ છે જીવનનું, ઘસાતા જતા અને જર્જરિત થતા જતા કાલખંડનું. આ તબક્કો દરેકના જીવનમાં આવે છે. આવી ગયો નથી તો આવશે પણ આવશે એ નક્કી. જીવનનું આ સત્ય છે. અને એ રીતે આ વાતને, આ સત્યને, સમયની કોઈ પાબંદી નથી. સમય જેટલું જ અને સમય જેવું જ આ સત્ય છે. આ તબક્કે પહોંચેલા કે પહોંચતા જતાં દરેક માનવીનું આવું સમણું હોઈ શકે.

આ સત્યને કાવ્યાત્મક બનાવવા જુદી પડતી અને અનોખી વાત આ છે, “નિર્માલ્ય થયેલાં / ક્રિયાપદોને / આગ ચાંપીને / ‘જોવું’ / ‘સાંભળવું’ / અને ‘બોલવું’ / ને / સજીવ કરવાં છે.

જોવાની, સાંભળવાની અને બોલવાની ક્રિયા હજી ક્રિયાશીલ તો છે પણ એમાંથી જીવનતત્ત્વ ઝરતું જાય છે. એની અસરકારકતા ઓછી થતી જાય છે, એમાંથી પ્રાણનો ઝળહળતો પ્રકાશ મંદ પડતો જાય છે અને નાયકનો વિરોધ કહો કે ફરિયાદ એની સામે છે. બની શકે કે અહીં આંબી ગયેલી અવસ્થા સામે ફરિયાદ ન હોય પણ જ્યાં સુધી નજરમાં દૃષ્ટિ છે, સાંભળવામાં શ્રવણધ્યાન છે અને વાણીમાં જ્ઞાન છે ત્યાં સુધી એની બાહ્ય સ્થિતિ પણ સચવાઈ રહે એવી નાયકની અભિપ્સા છે. મૃત્યુ અચળ છે એટલે જાય ત્યારે ભલે બધું સાથે જાય, પણ જ્યાં સુધી અંદરનું અજવાળું સલામત છે ત્યાં સુધી એટલે કે જ્ઞાનેદ્રિયોની સાથે ‘જોવું’, ‘સાંભળવું’ અને ‘બોલવું’ પણ કેમ સાથ ન આપે, એવી નાયકની ફરિયાદ છે.

અને મિત્રો, કવિતા તો કવિતા છે. કવિ શું કહેવા માગે છે એ ભાવકે ભાવકે જુદું હોઈ શકે.

🥀દિનવિશેષ : નીતા રામૈયા, બકુલેશ દેસાઈ🥀