🔆હર્ષદ ત્રિવેદી ~ તબિયત મોળીધોળી🔆  

*રક્તમૈત્રક*

તબિયત મોળીધોળી હોય ત્યારે –
મિત્રો કેમ યાદ આવતા હશે રે?

મિત્રો મોળા,
મિત્રો ધોળા,
મિત્રો કાબરચીતરા.
લોહીના સાતમા પાતાળે નાંખે મીંદડી,
શોધી કાઢે આપણી પીડાના આખેઆખા દેગડા !

ચારેકોર, ઉપરનીચે,
ઉલટાવી, સુલટાવી,
તપાસે આપણી પીડાનાં તળને, મિત્રો.
પછી લમણે મૂકે તર્જની
અને કરે વિચાર :
આ મારો મિત્ર !
વિદ્યાને લાયક છે કે શિક્ષાને ?
સબકને લાયક છે કે નમકને ?

નક્કી કર્યા પછી –
પોતપોતાની ધમનીશિરાઓમાં,
માંસ મજ્જાઓમાં,
ઊંડે, ઊંડે અને વળી ઊંડે જાય… સરખાવે એકમેકની પીડાને.
પીડાઓનું રચે રક્તમૈત્રક !
પેલી વેદનાઓનાં નામ પણ પાડે.
કેટલાંક સ્થાયી તો કેટલાંક હુલામણાં !

પીડા તો રાતી, પીળી અને ગુલાબી !
મિત્રો, અટકામણોને ઓળખે,
પરસ્પરની પીડાને પામે, પડકારે, પુકારે, પુચકારે, વારે, ટાઢી ઠારે !

ક્યારેક-
તબિયત મોળીધોળી હોય ત્યારે….

~ હર્ષદ ત્રિવેદી

‘તારામૈત્રક’ શબ્દ સાંભળ્યો છે અને અહીં છે કવિનું ‘રકતમૈત્રક’. મિત્રોની મૈત્રીને કસોટીની એરણે ચડાવતા કવિ, જાતતપાસ પણ આદરે છે. તબિયત મોળી-ધોળી હોય ત્યારે મિત્રો યાદ આવે. રોજબરોજના કામના મશીની પ્રવાહમાં મિત્રો ભળે અને છૂટાય પડે. પણ ‘તબિયત મોળી-ધોળી હોય ત્યારે’ ઘણું ઘણું યાદ આવે અને એમાં મિત્રો સૌ પ્રથમ. સમય આવા સમયે વધી પડે. અને મિત્રો સિવાય એમાં કરવું શું?

મિત્રો કેવા ? મોળા, ધોળા, કાબરચિતરા! કવિએ કહેવાતા મિત્રોને ‘કાબરચિતરા’ કહ્યા હશે? કે પછી ભુલાયેલા અને અચાનક યાદ આવી ગયેલા?  અહીં રક્ત સાથે ભળેલા મિત્ર માટે કોઈ શબ્દ વપરાયો નથી એમ કહેવું પડે. કદાચ એ ‘શીર્ષક’માં જ સમાયું છે એમ માની શકાય !

આ મિત્રો પોતાની પીડાને કેવી રીતે અને છેક ક્યાંથી શોધી કાઢે છે! આ બહુ રસપ્રદ છે. લોહીના સાતમા પાતાળે એ મીંદડી નાખે છે. આજની પેઢી ‘મીંદડી’ શબ્દથી અજાણ હોય એવું બની શકે પણ ઊંડેથી, તળમાંથી કશું શોધવા માટે વપરાતું સાધન એ ‘મીંદડી’. ‘લોહીના સાતમા પાતાળે છુપાયેલી પીડાના દેગડા’ આવા મિત્ર શોધે છે. છેક ક્યાંય ઊંડે, ખુદ પોતાને પણ જાણ ન હોય એટલા ઊંડે, મિત્ર ‘પીડાના દેગડા’ શોધે. કવિને અહીં માત્ર ‘પીડા’ કહીને સંતોષ નથી થતો. કેમ કે પોતાની અંદર, કદાચ પોતાનાથી પણ અજાણ, ઊંડે ઊંડે દેગડા ભરીને પીડા ભરી છે. ‘દેગડા’ અને ‘પીડા’ શબ્દોનું ધ્વનિસામ્ય અને અર્થભાર કવિતાને ભારેખમ બનાવે છે. પણ તરત ‘લમણે મુકાતી તર્જની’નો ચિત્રાત્મક ભાવ ભાવકને જરા હળવા કરી દે છે, સાથે નર્મદનું સ્મરણ પણ આપે છે.

પીડા કેવી ? રાતી, પીળી, ગુલાબી… રંગો ભાવને સમજાવવા સમર્થ છે.  

મિત્રની પીડાને સ્પર્શવું એ મિત્રનું જ કામ. પીડાને ચકાસવા-તપાસવાનું કામ પણ મિત્રનું જ. અને પછી જે થાય એ તો મૈત્રીમાં જ….

‘પરસ્પરની પીડાને પામે, પડકારે, પુકારે, પુચકારે, વારે, ટાઢી ઠારે !’ અહીંયા રવાનુકારી શબ્દોનો પ્રયોગ અને છેવટે ‘ટાઢી ઠારવા’ની વાત અંતિમ વિષાદને વરીને ઠરે છે…..  

એટલે જ આ મિત્રાયણ નથી, રક્તમૈત્રક છે.

**

🥀કીર્તીદા બ્રહ્મભટ્ટ, પૂજાલાલ દલવાડી, આબિદ ભટ્ટ🥀

🙏આપની પસંદના કવિ કોણ છે? ‘Search’માં એમનું નામ લખો! અને વાંચો એમની કવિતાઓ. એમાં આપ પોતે પણ હોઈ શકો.🙏

🙏આપને દેશ-વિદેશની મજાની કવિતાના અનુવાદો વાંચવામાં રસ છે? જુઓ વિભાગ ‘અનુવાદ’. મોબાઇલના ઉપરના જમણે ખૂણે આવેલી આડી ત્રણ લાઇન ટચ કરો અને ખુલશે વિભાગો.🙏 

ભૂરો ભૂરો કેવો દરિયો