🔆આરતી શેઠ ~ સૂરજ જાગ્યો છે🔆

સૂરજ જાગ્યો છે સફાળો

આળસ મરડી બેઠી થાતી, ફૂલોની પાંખડીઓ
કલા સંકેલી ધુમ્મસ બાંધે, રૂની એ ગાંસડીઓ
વાદળ દરિયા પાસે, ઉઘરાવવા નીકળે ફાળો
સૂરજ જાગ્યો છે સફાળો

ખેતર જાગ્યા સીમ જાગી, જાગી શેરી શેરી
ખૂણેખાંચરે પહોંચી વળવા, કિરણો કરતાં ફેરી
જરા પંપાળ્યું કિરણોએ તો ચહેકી ઉઠ્યો માળો
સૂરજ જાગ્યો છે સફાળો.

~ આરતી શેઠ

કિરણોના આવ્યાં પૂર

દિવ્ય ભાસ્કર @ 280 કાવ્યસેતુ @ 2 મે 2017 * લતા હિરાણી

પ્રભાતના કિરણો જેવી રમતિયાળ વાત અને હરખીલી વધામણી લઈને આવતું આ ગીત ગમે એવું છે કેમ કે મનને કૂણો તડકો ગમે છે. આપણે નાનાં બાળકને રોજ ઊઠીને શીખવીએ છીએ કે ‘બેટા, સૂરજદાદાને વંદન કરો !’  એવું ન કરતાં હોય તો આજથી જ શરૂ કરી દેજો. આજનું બાળક ‘સન’ અને ‘મૂન’ ગોખવામાં ક્યાંક ‘સૂરજદાદા’ અને ‘ચાંદામામા’ જેવા મધુરા ને પ્રકૃતિ સાથે પોતાપણું જોડી દેનારા શબ્દો ભૂલી ન જાય ! સવારમાં સૂર્યદર્શન/વંદન કરવું એ આપણી સંસ્કૃતિ છે. રોજ સવારે ઝાડને થડે થડે કીડિયારું પૂરવા લઈ જનાર કે પક્ષીઓને ચણ નાખનાર માબાપ કેટલું મોટું કામ કરે છે ! એવા બાળકોથી બનતા સમાજમાં પર્યાવરણની ચિંતા ક્યારેય નહીં કરવી પડે !

અંધકારથી અજવાળા તરફ જવાની, નિંદ્રાથી જાગૃતિ તરફ જવાની આ દૈનિક ઘટના કેટલી રમણીય અને પ્રસન્નતાપ્રેરક છે ! વૃક્ષો એને પહેલાં અને જુદી રીતે વધાવે છે. પાંદડે પાંદડું સૂર્યના આગમનથી ચળકી ઊઠે. ડાળીઓ પર સૂતેલા પંખીઓને એ હળવેથી જગાડે અને વાતાવરણને ચહેકાટથી ભરી દે. અલબત્ત કવિએ અહી સૂરજને સફાળો જગાડયો છે…. કલ્પના સરસ છે. બાકી સૂરજને તો આ જ ઉદ્યમ છે. એને ક્યાં ઊંઘવું પોષાય છે ! પૃથ્વીના આ ભાગેથી પેલા ભાગે ! પણ ના, આ કવિતાનો સૂરજ છે. એ સફાળો જાગી શકે ને અચાનક ઊંઘીય શકે ! એ માત્ર આકાશમાં નહીં, હૈયામાંય ઊગે છે. હૈયાનો સૂરજ કોઈપણ સમયે ઊગી શકે ને કોઇપણ સમયે આથમી શકે !

એટલે જ આ સૂરજ વાદળોને દરિયા પાસે પાણીનો ફાળો ઉઘરાવવા મોકલે છે ને જાણે આપણે નળિયાની ધારેથી વરસતા પાણીને બે હાથમાં ઝીલવા ઊભા રહી ગયા હોઈએ એવી ખુશી થાય છે. આખાય જગને ઉજાળવા, ક્યાંય ખૂણો ખાંચરો પણ બાકી ન રહી જાય એની ફિકરમાં જુઓ આ કિરણોની રેલ ફેરી કરવા લાગી છે. વલોણાના રવકારે કે બળદોની ઘૂઘરીઓના ઘમકારે સવાર પડતી અને હજુયે ઘણી જગ્યાએ પડતી જ હશે. શહેરોમાં વાતાવરણ બદલાયું પણ સવારના ગીતો સુકાયા નથી. હજી અજવાળું થયું ન થયું ત્યાં બારી પાસે ચણ ચણતા કબૂતરોનું ઘુ ઘુ મને રોજ જગાડે છે. વહેલી સવારે શરૂ થઈ જતો ટ્રાફિક ઊંઘ ઉડાડવામાં પાવરધો છે. એ પછીયે બારીના પડદા બંધ કરીને ઊંઘનારાઓને ફાંટમાંથી સૂરજ અજવાળાના તીર છોડે છે, ‘ભઈ જાગો….’

મૂળે સવાર શબ્દ જ મનને ખીલવી દેવા પૂરતો છે. કોઈ વર્ણન ન કરીએ અને માત્ર હળવાશથી ને હરખથી નિરાંતે ‘સવાર…..’ એવું ઉચ્ચારીએ તોય મનનો સૂરજ સફાળો જાગી જાય. ફૂલો દિલ ખોલીને બેઠા હોય પતંગિયાઓને વધાવવા અને રંગરંગી પતંગિયા નીકળી પડ્યા હોય ફૂલોનો રસ ચૂસવા ; પંખીઓ કલશોર કરતા હોય ત્યારે ખીલતી કળીઓ અને હસતાં ફૂલો સાથે આંખ મિલાવવાની ખુશકિસ્મતી મોડા ઉઠનારા ગુમાવે છે. જો કે સવારે વહેલા કે મોડા પણ ઊઠીને કુદરત સાથે ગોઠડી કરવાને બદલે હાથમાં મોબાઈલ લઈ વોટ્સ એપને વળગનારા જીવોની માત્ર દયા જ ખાઈ શકાય !  જવા દો, એમને માટે આ કવિતા નથી !