🔆ઝવેરચંદ મેઘાણી ~ મારી મેંદીનો રંગ🔆

મારી મેંદીનો રંગ ઊડી જાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

મારો કંકુનો ચાંદલો ચોળાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

મારી વેણી લાખેણી કરમાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

મારાં કાજળ નેણેથી ઝરી જાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

મારી ચૂડી અણમોલી તરડાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

મારે સેંથેથી હીંગળો રેળાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

મારી પાની સુંવાળી બળી જાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

મારા કેમે નો પંથે પૂરા થાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

જેને શોધું તે દૂર સરી જાય રે,
સૂરજ ! ધીમા તપો, ધીમા તપો !

~ ઝવેરચંદ મેઘાણી

આપણા રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણીની ગૌરવપૂર્ણ યાદ સાથે, 2026ના વર્ષને આવકારીએ

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 200 @ 18 ઓગસ્ટ 2015 * લતા હિરાણી

સપ્ટેમ્બર 2011થી શરૂ થયેલી કાવ્યસેતુની યાત્રાનો આજે 200મો પડાવ છે. એની અત્યંત ખુશી અનુભવું છું. એક પ્રચંડ ફેલાવો ધરાવતું દૈનિક દિવ્ય ભાસ્કર, જે આજે પોઝીટીવ મીડિયામાં પહેલ કરનારું સર્વ પ્રથમ અખબાર બની રહ્યું છે, જેના આ પગલાંને અદભૂત આવકાર મળ્યો છે અને એની રાષ્ટ્રવ્યાપી નોંધ લેવામાં આવી છે, આવા અખબાર સાથે મને જોડાવાને જે તક મળી છે એ બદલ મારો આનંદ વ્યક્ત કરું છુ અને અત્યંત આભારની લાગણી અનુભવું છું.

આવા સમયે કયા કવિને કે કવયિત્રીને યાદ કરું ? મારા મનમાં ઝળકે છે, ઓગસ્ટ માસમાં જેમનો જન્મદિવસ આવે છે એવા  આપણાં મશહૂર અને રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણી. અલબત્ત આ કોલમમાં અગાઉ પણ એમના ગીત વિશે લખી ચૂકી છું, પણ મારું આજનું પગલું ખાસ એમના ચરણોમાં વંદન સહ…

લોકસાહિત્ય સમેતના ગુજરાતી સાહિત્યનો ધરખમ પડાવ એટલે ઝવેરચંદ મેઘાણી. મેઘાણીએ દરિયો ભરીને લખ્યું છે. એ જીવ્યા ત્યાં લગી, પોતાનું સર્જનાત્મક સાહિત્ય અને લોકસાહિત્યનો સૂરજ એમણે ચોવીસે કલાક અને ત્રણસો પાંસઠેય દિવસ તપતો રાખ્યો છે. બાળસાહિત્યથી માંડીને પ્રૌઢ સાહિત્યથી કે નારી સંવેદના, એમણે કશુંયે બાકાત નથી રાખ્યું. એમની કલમમાંથી સાહિત્યની સરવાણી કદી સુકાણી નથી.

નારી સંવેદનાને એમણે બહુ ઝીણી નજરે અને ગૌરવભર પ્રગટાવી છે. આ ગીતમાં મૂળે તો એક પ્રિયતમાને મળવા આતુર નારીની વ્યથા છે. પ્રિયતમને મળવાની એટલી ઉત્કંઠા છે કે સૂરજનો તાપ એનાથી ખમાતો નથી. હૈયું બળબળતું ખરું, જે પિયાના મિલનથી માત્ર શાંત જ નહી, ખીલી ઊઠશે પણ સૂરજનો તાપ ક્યાંક મેંદીના રંગને ઝાંખો પાડી દેશે તો ! તાપથી થતા પરસેવામાં ક્યાંક કંકુનો ચાંદલો રેલાઈ જશે તો ! કેટલા જતન ને કેટલા ઉમળકાથી લાંબા કેશમાં સજાવેલી વેણી કરમાઈ જશે તો ! કાજળભર્યા નયનના કામણ ઓસરી ન જાય એની ચિંતા પ્રેમીકાને ન થાય તો કોને થાય ? આખરે આ સાજ-શણગાર એ સાજન માટે તો કર્યા છે! કોમલ હાથોમાં સજાવેલી રંગરંગીન ચૂડીઓ બાલમના કાનોમાં ખનકવા થનગને છે. એના રંગોને કેમ કરીને સાચવવા?  સેંથામાં પૂરેલું સિંદૂર માત્ર સૌભાગ્યનું જ નહી, રગેરગમાં દોડતી ખુશીનું પ્રતીક છે, નાયિકા કહે છે, ‘સૂરજદેવ, તમને મારી વિનંતી છે, તમે ધીરા તપો.. મારા મનમાં સજાવેલા મનોરથને હું જરાય એળે નહી જવા દઉં. જે મારી વાટ જોઈને બેઠો છે અને જેને મળવા અધીરી થઈને હું દોડી રહી છું, શું તમારા તાપથી મારી કોમલ પાની બળી ન જાય! એકબાજુ મારો રસ્તો ખૂટતો નથી ને બીજી બાજુ તમે આકરા તપ્યે જાવ છો. આમ તો મારો મનનો માનેલો રિસાઈ જશે… મારાથી દૂર જતો રહેશે.. આવો જુલમ ન કરશો હે જગતના દેવ, ધીમા તપો અને મારો હાથ ઝાલી, મને સાચવી-સંભાળી, મારા મિલનના પથ પર લઈ જાવ. મારે જ્યાં જવું છે ત્યાં મને મારા તમામ સાજ-શણગાર સહિત લઈ જાવ…’

ગીત એકદમ સરળ છે. હૈયા સોંસરવું ઊતરી જાય એવું છે અને એ જ એની ખૂબી છે. પિયામિલન માટે આતુર એવી સ્ત્રીના મનોભાવોને લઈને કદાચ સેંકડો ગીતો, ગઝલો, અછાંદસ લખાયા હશે પણ લોકહૃદય સુધી પહોંચે છે, મધુરતાથી વર્ણવાયેલી સરળતા. રાષ્ટ્રીય શાયરનો આ કમાલ છે.. એમને સલામ.

***

આપને મારી આ વાર્તા ગમશે. આભાર.

શોર્ટબ્રેક