🔆રેણુકા દવે ~ આમ ન કોઈ વાત🔆

આમ ન કોઇ વાત ને તોયે, આમ લાગે આઘાત સખીરી !
હોઉં પિયાની સાથ ને તોયે, હોય ન એ સંગાથ, સખીરી…!

આંખ તો આંજી સપનાં જુએ, કોઇ આઘેની વાટ, સખીરી…
સાવ અડીને ચાલતા તેને, ઓળખું ના એ ઘાટ, સખીરી…

કોઇ અજાણ્યો કેફ કે આખા જગનો જુદો પાથ, સખીરી……
કાનમાં રેડ્યે જાય આ લોકો, કેવકેવી કંઇ વાત, સખીરી…

સાથ બેસીને સાંભળું તોયે, બંધ આ કાન-કપાટ, સખીરી…
મનની ભીતર વાંસળી વાગે, દિન જુએ ના રાત, સખીરી..

મનનું આખું આભ ઝળાહળ, ક્યાંય નહિ કચવાટ, સખીરી…
કોઇ ધરે છો રોજ હળાહળ, તોયે નહિ ઉચાટ, સખીરી…

સાવ ઝીણેરું મનખું તોયે, જાત બની વિરાટ, સખીરી

હોઉં પિયાની સાથ ને તોયે, હોય ન એ સંગાથ, સખીરી…  

~ રેણુકા દવે

કવિ માધવ રામાનુજ યાદ આવે જ આવે, “પાસપાસે તો યે કેટલાં જોજન દૂરનો આપણે વાસ ! જેમ કે ગગન સાવ અડોઅડ તો ય છેટાંનો ભાસ” આને આપણે કોમન ફિલિંગ્ઝ કહી શકીએ ! પહેલાં સાથે રહેવાની પ્રબળ ઝંખના અને પછી ધીમે ધીમે ઘેરાતી અને છવાઇ જતી ઉદાસીનતા ! સાથે રહ્યા પછી કોઈ બચ્યું છે આનાથી ?

એ ખરું કે અહીં કવિ આ ‘પાસે તોય વેગળા’ ભાવની આસપાસ રહેવાને બદલે જરા જુદો પંથ પકડે છે અને એ મજાનો છે. ખુદમસ્તીની આ વાત છે. ખુદાવફાઈના ખયાલાત છે. કોઈ વેગળું રહે તો રહે, આપણે આપણાં સપના શીદને ત્યજવા ? જગતને જે કરવું હોય એ કરે, દુનિયાને જે કહેવું હોય એ કહે, અહીં તો મન-બારી ને કાન-કપાટ બંધ રાખીને પોતાના આકાશમાં પાંખ પસારવાની છે. અંદરના આભને ઝળહળ રાખવાનું છે. પીડા જેને આપવી હોય એ આપે, એ એનું કામ. આપણે તો નથી એનો કચવાટ કે કોઈ નથી કોઈ ઉચાટ. મનનો મુલક જુદો છે, એનો રંગ જુદો છે. દેહનું કદ જે હોય તે પણ આતમનું કદ આભને અડે છે ને એનો જ આનંદ છે. 

અલબત્ત, ‘પાસે તોય દૂર’ એ આ કાવ્યનો સ્થાયી ભાવ કહી શકાય. આખરે કવિ એક સંવેદનશીલ માનવી છે. કોઈના સંગાથની ઝંખના તો સૌને હોય. એ ન મળે એની વેદના પણ હોય, નહીંતર આવું કાવ્ય જન્મે ક્યાંથી ? પણ આ સ્થાયી કહો કે માનવીય ભાવને અતિક્રમીને કવિને જે કહેવું છે એ ટકોરાબંધ છે. એકલા એકલા ચાલવામાં પગ નીચેનું ઘાસ પણ કનડે અને કોઈનો હાથ હાથમાં હોય તો કાંટાળી કેડીમાંય કુદરતનો કરિશ્મા દેખાય ! એ પગમાં નવું જોમ ભરે, સુખના સાથીયા પૂરે અને એવું બધાના નસીબમાં નથી હોતું એ વાસ્તવિકતા છે. એક સહજ એવો માનવીય ભાવ અને એમાંથી બહાર નીકળી ઉપર ઉઠવાની તમન્ના, કવિની ખુમારી આમ પ્રગટ થાય છે. સંગાથની ઝંખના અને નહીં પામ્યાનો અભાવ કોતર્યા રાખે એને બદલે ખુદની દોસ્તી કરી લેવી, પોતે જ પોતાનો હાથ પકડી લેવો એનાથી રૂડું બીજું શું હોય ! આમ જેટલા ડગલાં મંડાય એટલા ભરોસાથી ભરપૂર હોય. ડગમગવાનો તો સવાલ જ નથી.

સૌની લગભગ સૌની આજ પરિસ્થિતી હોય છે. જે જોઈએ એ મળે નહીં અને એના અફસોસમાં જીવન વીતી જાય. કેમ ન મળ્યું એના કારણો શોધવાની ક્યારેક મથામણ હોય પણ એ અધૂરી ને ચૂંથણા જેવી. છાશ વલોવીને માખણ કાઢવા જેવી. નસીબ બિચારું અપજશ આપવા માટે સાવ હાથવગું. પછી શું ? જિંદગી એમ જ જીવી નાખવાની ? જે થયું એ થયું. હવે જે છે, જેમ છે એને એમ જ સ્વીકારી, આગળ શું કરવું એ વિચારવાની વૃત્તિ બહુ ઓછાની. જે આ સ્વીકારે છે અને જે આમ વિચારે છે ત્યાં છાંયડો આવતા વાર નથી લાગતી. આમેય તડકો ઓછો હંમેશા રહેતો હોય છે ? વાત છે, તડકાને પકડી નહીં રાખવાની છે કેમ કે અંદર ઊગેલું સમજણનું વૃક્ષ ધારો તો બારેમાસ છાંયડો આપે.

ગઝલના શરીરમાં મજાનું મીઠું મધુરું ને ગણગણવાનું મન થાય, તાલ દેવા આંગળીઓ થનગની ઊઠે એવું,  ગીતનો આભાસ કરાવતું આ કાવ્ય. શબ્દો અહીં એવી સરળતાથી વહયે જાય છે કે પ્રાસ મેળવવા કવયિત્રીએ કોઈ પ્રયાસ કર્યો હોય એવું ન લાગે. જુઓને, ‘બંધ આ કાનકપાટ સખીરી’માં ‘કાનકપાટ’ શબ્દ પ્રયોગ કેવો રૂડો લાગે છે! એવો જ મધુર શબ્દપ્રયોગ ‘ઝીણેરું મન’ છે અને મજાની વાત એ છે કે આ ઝીણેરા મનનું આખું આભ ઝળાહળ થાય છે॰  ‘સખીરી’ રદ્દીફ જીવતી જાગતી સખી બનીને અહીં હાથમાં હાથ પરોવીને ચાલે છે !

🙏🏻આપ ‘કાવ્યવિશ્વ’ના નિયમિત મુલાકાતી છો. આપ આ સાઇટ subscribe કરો એવી અપેક્ષા.🙏🏻