🔆ગાયત્રી ભટ્ટ ~ રૂડું લાગે છે🔆 -

રૂડું લાગે છે આખ્ખું આકાશ, પીડા ઉપડી છે પહેલા પ્રસવની
રૂંવે રૂંવામાં રેલે અજવાસ, પીડા ઉપડી છે પહેલા પ્રસવની.

જંપ સહેજે ના કળતર ચોપાસ, કોઇ લોહીમાં પાડે છે ચાસ;
ઊંડે ઊપસે છે આકારો ખાસ, પીડા ઉપડી છે પહેલા પ્રસવની!

કોઇ ભીતરથી ભેદભર્યું બોલે, બધા વિસ્મયના દરવાજા ખોલે;
લખે ટીપું દરિયાનો ઇતિહાસ, પીડા ઉપડી છે પહેલા પ્રસવની!

ફરી ફળિયું, પાદર ને તળાવ, મને બોલાવે: ‘આવ, અહીં આવ.’
મારે પાલવડે શૈશવના શ્વાસ, પીડા ઉપડી છે પહેલા પ્રસવની!

એના ખંજનમાં ખીલખીલતી વાત, એના અંજનમાં ટમટમતી રાત;
મુને દળદળતી ફૂટે ભીનાશ; પીડા ઉપડી છે પહેલા પ્રસવની !

હું તો ચાલું ચાલું ને ત્યાંની ત્યાં; નહીં જાણું કે પહોંચવાનું ક્યાં?
તારી પગલીએ પૂરો પ્રવાસ, પીડા ઉપડી છે પહેલા પ્રસવની!

~ ગાયત્રી ભટ્ટ

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 189 @ 9 જૂન 2015 – લતા હિરાણી

માતા બનવું, બનવાના વિચાર પણ રોમહર્ષક છે પરંતુ પ્રસવની પીડા જીરવવી દોહ્યલી છે. તેમ છતાં દુનિયાની લગભગ બધી સ્ત્રીઓ, અપવાદો બાદ કરતાં, પોતાનાં સંતાનને ઝંખતી હશે ! બાળજન્મ કેટલો કષ્ટદાયક હોઈ શકે એ કોઇપણ સમજી શકે. અલબત્ત કલ્પના કરતાં એ ક્યાંય વધુ તીવ્ર હોય ! અનેકગણો હોય ! જન્મવાની પીડા બાળકને પણ ગજબ હશે પણ કદાચ હજી એની સંવેદના એટલી વિકસી ન હોય અને અનુભવની જાણ હોવી, સમજ હોવી, એ પીડાને વધારનારું તત્વ ખરું !

પ્રસવની પીડાનું ઉદાત્ત તત્ત્વ એ છે કે આટલી દર્દનાક વેદના હોવા છતાં એને ભોગવનારની આંખ સામે ઉજળું આકાશ હોય ! એના રૂંવે રૂંવે અજવાસ રેલાતો હોય ! અલબત્ત આ પીડાને શબ્દદેહ આપવામાં, એને કલાસ્વરૂપે ઉઘાડવામાં કવિની કલ્પનાનો હાથ હોય. સુંદર શબ્દોનો સાથ હોય એ ખરું પણ તોય આ કલ્પના સાવ સાચુકલી લાગે છે. પ્રસવ પછીની પળો, બાળકનાં મુખદર્શનની ક્ષણો કેટલી સુખદ હશે કે એને પામવા આ ભયંકર દુખ સહન કરવા સ્ત્રી તૈયાર થઈ જાય છે ! અને આ તો પહેલા પ્રસવની વાત છે !

પ્રસવપીડા કવિએ આબેહૂબ વર્ણવી છે. શરીર એવું કળે છે કે ભીતર-બાહર ક્યાંય જંપ નથી. જાણે લોહીમાં કોઈ ચાસ પાડી રહ્યું છે. ચિત્તમાં આકારો અટવાય છે. બાળક કેવું હશે ? એનો ચહેરો, રંગ, આંખો કેવાં હશે ? એનો અવાજ કેવો હશે ? આટલી પીડામાંય આ વિસ્મય શમતું નથી. એક માસૂમ અવાજ માતાને બોલાવી રહ્યો છે, ખેંચે છે. આટલું નાનું બાળક જાણે માતાના ભાવજગતનો ચિતાર આપવા બેઠું છે, ઇતિહાસ લખવા બેઠું છે.

માતાનું પોતાનું બાળપણ ફરી એના મનમાં કોળી રહ્યું છે. એ વાતાવરણ એને સાદ દે છે. દરેક સ્ત્રીના જીવનમાં આ જ સ્વર્ણિમ પળો હોય છે, જ્યારે એનું બાળક એના ખોળામાં હોય છે. પોતાના બાળકમાં એ પોતાનું બાળપણ પાછું મેળવે છે. એના હસતાં ચહેરાના ખંજનમાં, આંખોના અંજનમાં જીવનભરની ખુશી સમેટાઇ જાય છે, ઠલવાઈ જાય છે. મન ભર્યું ભર્યું, લાગણીથી ભીનું ભીનું બની જાય છે. પીડાના કલાકો એ સમયે ભલે લાંબો યુગ બન્યા હોય, બાળકનો ચહેરો જોતાં જ માતાને માટે એ બધી વેદના વિસરાઈ જાય છે.

કવયિત્રીના ખૂબ સંવેદનાસભર શબ્દો જ્યાં કાવ્ય એની ઊંચાઈને સ્પર્શે છે,

‘હું તો ચાલું ચાલું ને ત્યાંની ત્યાં, નહીં જાણું કે પહોંચવાનું ક્યાં ? તારી પગલીએ પૂરો પ્રવાસ……’

હવે ક્યાંય પહોંચવાનું નથી.. કોઈ પ્રવાસ નથી, કશું પામવાનું બાકી નથી. બાળકની નાની પગલીઓ મંડાઇ કે સઘળા પ્રવાસ શમી ગયા છે કેમ કે જીવનના તમામ લક્ષ્યો, ઝંખનાઓ હવે એના ખોળામાં આવીને બેઠા છે…

તીવ્ર અનુભૂતિ અને છતાં સહજતાથી ભરી ભરી આ ગઝલમાં યોજાયેલો રદ્દીફ કદાચ ગઝલજગતમાં એકમાત્ર રદ્દીફ હશે.

છબીલભાઈ ત્રિવેદી

10/08/2025 at 10:45 am

ખુબ સરસ કાવ્ય નો ઉત્તમ આસ્વાદ

Mubarak Ghodiwala
10/08/2025 at 10:53 am

ઉત્તમ,ખુબ જ સરસ આસ્વાદ

Loading...

1. Anonymous
  10/08/2025 at 11:53 am
  
  આભાર.👍
  
  Loading...
  
Anonymous
10/08/2025 at 11:50 am

આભાર.👍

Loading...

દિનેશ ડોંગરે નાદાન

10/08/2025 at 11:04 am

ખૂબ સુંદર ગઝલ ગાયત્રીબેન, અભિનંદન અભિનંદન.

પુરુષોત્તમ મેવાડા 'સાજ'

10/08/2025 at 11:23 am

એક સ્ત્રીને જ અનુભવાય એવી અભિવ્યક્તિ. ખૂબ જ સરસ.

Parbatkumar nayi

10/08/2025 at 11:57 am

વાહ

Anonymous

10/08/2025 at 12:41 pm

This is incredible/ Gazab

સુરેશ 'ચંદ્ર'રાવલ

10/08/2025 at 2:20 pm

લતાબેન દ્વારા ખૂબ સરસ આસ્વાદ અને કાવ્ય રચના પણ ઉત્તમ…! કૂખમાં બાળ પુષ્પ પાન્ગરી રહ્યું હોય અને માતામાં મમતાની ભરતી ઉમટી આવે…! આવી જ પીડા ખેતરની માટીમાં જ્યારે માટીમાંથી ફણગો ફૂટે ત્યારે ધરતીને પણ થતી હશેને…?