🔆હિના મોદી ~ આંખની ગોખલીમાં🔆

🥀🥀

આંખની ગોખલીમાં
લપાયેલા સગપણ
ક્યારેક –
મન ઝરૂખે
ડોકિયું કરી લે છે

પરંતુ
પાંપણે કરફ્યુ જાહેર કરી દીધો છે
ખબરદાર !
જો કોઈ સગપણ
બહાર ફરક્યું સુદ્ધાં છે તો !

~ હિના મોદી

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 185 @ 12 મે 2015 * લતા હિરાણી

અછાંદસ કાવ્યની આ જ મજા છે. એક મજાનું સંવેદન એવી સરસ રીતે મુકાઈ જાય, અને બની કવિતા…. આમ જુઓ તો વાત સાવ સીધી લાગે પણ સમજવા જઈએ તો એના વળમાંથી ખૂલતી જાય કેટલીય બારીઓ ! એકાદામાંથી બહાર નીકળવા જઈએ ત્યાં બીજી ગુફા તૈયાર જ હોય ! તમે જ્યાં પહોંચો એટલો પ્રદેશ તમારો !

ચહેરો જ નહી, ચક્ષુ ચાડી ખાતાં હોય છે કે ભીતર શું ચાલી રહ્યું છે ! એટલે આંખને મનનું દર્પણ પણ કહી છે. આ દર્પણમાં કેટલાંય પ્રતિબિંબ રચાતાં રહે છે. સગપણ જીવવાની મજા છે. એ જીવનની જરૂરિયાત પણ છે. મનગમતું સગપણ બળબળતી બપોરે વડલાની શીળી છાંય કે આજના સમયમાં એસીની ઠંડક જેવુ હોય છે. હા, ફરક એટલો કે વડલો બીલ ન માંગે એટલે આ સગપણની વાતનું વડલા સાથે ઘેઘૂર સગપણ મળી આવે છે. 

કવિ કહે છે, ‘આંખની ગોખલીમાં લપાયેલાં સગપણ’ ! અહી ‘લપાયેલાં’ શબ્દ બહુ ઊંડો ને લપસણો છે. કેટલું લપસવું, ક્યાં સુધી લપસવું એ ભાવક પર આધાર રાખે છે. લપાવાનું, સગપણ માટે હોઈ શકે, જેને ખૂલવા નથી દેવાના અથવા સગપણે આપેલી પીડા કે ખુશી માટે છે, જેને જાહેર નથી થવા દેવાની. વાત ગંભીર છે. વિષય પણ ગંભીર છે પણ કવિએ એને ‘ખબરદાર’ અને ‘કરફ્યુ’ શબ્દથી હળવાશમાં લપેટી લીધા છે. આખા કાવ્યને જુદા મિજાજનો ટચ આપી દીધો છે.  

સગપણ પહેરી લીધા પછી નિયમોનું શાસન સ્વીકારવું પડે છે. ‘ખબરદાર’ કહેવાનો અધિકાર પણ આપોઆપ પ્રાપ્ત થઈ જાય છે, ભલે એ શબ્દો ખૂંચે! કરફ્યુનો કડપ ભલે ચીરી નાખે પણ અંદર ઊંડે સુધી લગાવવો પડે છે ! જાતે જ પોતાને જખ્મી કરવાની વાત છે, જેનો કોઈ ઉપાય નથી. અહીં વપરાયેલા શબ્દો વાતને જેટલી સંકોચે છે એટલી જ વિસ્તારે પણ છે. બંધાયેલા સગપણના પિંડનું અનુસંધાન અને ઊંડે ધરબી દેવાની અઘરી વાત કવિએ અહી છેડીને છોડી દીધી છે.   

એકલાં એકલાં આંખ છલકાય કે હોઠ મલકાય ત્યારે જરૂર અંદર કોઈ લપાઈને બેઠું હોય છે. એના સ્મરણે જ અંદર બધું અભરે ભર્યું હોય છે. સ્મરણને આમ જુઓ તો જરાય જગ્યા જોઈતી નથી હોતી ને આમ જુઓ તો એનાથી જ મન ભર્યું ભર્યું હોય છે. અંદર અડીને બેઠેલા એ સગપણની ભીનાશ પગથી માથા સુધી ફરી વળતી હોય છે.

મુદ્દાની વાત એ છે કે આવા સગપણ કેટલાના નસીબમાં ? સહુ કોઈ આવું ઝંખતું હોય છે.. પોતાનાં મનમાનીતાને ઝંખવું એ પ્રત્યેકનો મૂળભૂત અધિકાર છે. આવા સગપણ માટે મન ન તરસે એવું કોરું કોણ હોય? પણ બહુ ઓછાને એ મળે છે. આવી મનની મિરાત પામ્યા છતાં, આવો વૈભવ પ્રાપ્ત થયા છતાં એને ક્યાંક ખૂણે સંગોપવું પડે એની પીડા ન કહી શકાય, ન સહી શકાય એવી જાલિમ હોય છે. લીલાછમ વનમાં રણની બપોર જગાવી દેતી હોય છે. એને આંખની ગોખલીમાં છુપાવવી કેટલી મુશ્કેલ હોય છે એ તો જેમને આ સહન કરવું પડ્યું હોય એ જ જાણે !

એક સમય એવો હતો કે સગાઈ પછી ભાવિ પતિને મળવા ન મળે અને ક્યાંક પ્રસંગે મળવાનું થાય તો આંખની ગોખલીમાં ચમક ન આવી જાય એનુંય ધ્યાન રાખવું પડે ! પણ એ સંતાડવાનો રોમાંચ કેવો હતો એય માણનાર જ જાણે ! હવે સમય બદલાઈ ગયો છે. આંખ તો શું કશુંય સંતાડવાની જરૂર નથી રહી.. જવા દો, એ વાત જુદી છે.. આપણે ફરી સગપણે સંધાઈએ…

*****

🙏🏻આપ ‘કાવ્યવિશ્વ’ના નિયમિત મુલાકાતી છો. આપ આ સાઇટ subscribe કરો એવી અપેક્ષા. આભાર. 🙏🏻