🥀કિશોર બારોટ ~ આજ ફફડું છું🥀

તારો પોતાનો એક નાનકડો અંશ
આજ ફફડું છું તારે ઉદર
મા, મને તારાથી અળગી ન કર……  

ઝાડ એના સુકકાએ પાંદડાને ખેરવવા હોતું કદીય નથી રાજી
ને તું કાં હેતવટો આપે છે આકરો ? હું તો કૂંપળ હજી તાજી
મા તો એક એવી મોસમ છે કે આવે ના જેમાં કદીય પાનખર
મા મને તારાથી અળગી ન કર….. 

હેતભર્યા ટહુકાથી ચીતરવી મારે, તારા ફળિયામાં વનરાઈ
લેવી છે મારે વિદાય તને ભેટીને, વાગતી હો જ્યારે શરણાઈ
ધૂપ જેમ સળગીને વ્હાલપની લ્હાણ કરું, મહેકાવું બબ્બે હું ઘર
મા મને તારાથી અળગી ન કર 

નારી તો સર્જનની દેવી પણ એને કાં અહીંયા ગણાય છે અધૂરી
એને તો અવતરવા માટે પણ દુનિયાની લેવી પડતી છે મંજૂરી
પૂછું મા એટલું કે તારી આ મંગલમય કૂખ છે કે મારી કબર
મા મને તારાથી અળગી ન કર…

~ કિશોર બારોટ

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 294 @ 8 ઓગસ્ટ 2017 * લતા હિરાણી

પુત્રીજન્મથી ઊભા થતા વિચારવર્તુળો અને ભ્રૂણહત્યાનું પાપવિશ્વ આપણાથી અજાણ્યું નથી. અહી ‘વિચારવર્તુળો’ શબ્દ સહેતુક વાપર્યો છે. ગામડાઓમાં જ દીકરીનો અનાદર થાય છે એવું નથી, શહેરોમાં અને ઉચ્ચ શિક્ષિત માબાપને ત્યાં દીકરી જન્મે તો ચહેરા પર સ્વસ્થતા રાખવાનો પ્રયત્ન મેં સગ્ગી આંખે જોયેલો છે. આવા લોકોને પોતાના ભણતર અને સામાજિક દરજ્જાની શરમ નડે એટલે સીધો અસ્વીકાર નથી થતો પણ ‘ઓ કે….. દીકરી તો દીકરી !’ જેવો ભાવ સ્પષ્ટ વરતાય છે. ‘દીકરી તો દીકરી’નો અર્થ આપણે સહુ સમજીએ છીએ.

આ અસ્વીકારના મૂળમાં કઠોર વાસ્તવિકતા છે એય સ્વીકારવું જ પડે. એક સમય હતો અને આજેય એ ખતમ નથી થયો કે દીકરીને દહેજ આપવા માટે માબાપની આખી જિંદગી ખર્ચાઈ જતી. એ પછીય દીકરી સુખી થવાની કોઈ ગેરંટી નહીં ! વધારે દહેજ માટે, બાળક નહીં આપી શકવા માટે, વારસ નહીં આપી શકવાના કારણે કે આખરે બીજી કોઈ ગમતી સ્ત્રીને લાવવા માટે સ્ત્રીજાતિએ અપાર જુલમો સહ્યા છે. પોતાની દીકરી પર સિતમની ઝડી વરસતી હોય અને માબાપે ચૂપચાપ જોયા કરવું પડે, એના પતિને કે સાસરિયાઓને એક શબ્દ ન કહી શકે, એવી આપણી પારંપરિક વ્યવસ્થા હતી. જુઓને ! ‘દીકરીને ત્યાં પાણી પણ ન પીવાય’ – એવા રિવાજના મૂળ ક્યાં હશે? દીકરીના અસ્વીકારના કારણો ગળે ઉતરે એવા છે પણ ઉપાયો ખોટા છે. એના માટે ભ્રૂણહત્યા કે એવું કઈ કરવાને બદલે માનસિકતા બદલવી જોઈએ. દીકરીને વધુ સક્ષમ બનાવવી અને એને અન્યાય ન સહન કરવો પડે એવી પરિસ્થિતી તરફ આગળ વધવું એ ઉપાય છે. 

મોટાભાગનો સમાજ ટૂંકાગાળાના ઉપાય તરફ વળ્યો છે. જ્યારે બીજી બાજુ આપણે જોઈએ છે કે વૃદ્ધાશ્રમો દીકરાઓએ ઉવેખેલા માબાપથી ઉભરાય છે. દીકરાઓ માબાપને સાચવે, એની જગ્યાએ હવે દીકરીઓ માબાપને સાચવે છે. દીકરી આમ પણ લાગણીની દૃષ્ટિએ માબાપ સાથે વધુ તીવ્રતાથી જોડાયેલી હોય છે અને સાસરે જાય તો પણ આ સેતુ સલામત રહે છે. દૂર રહીને પણ દીકરી માબાપને વધારે હૂંફ પૂરી પાડે છે એ હકીકત છે. આ જ દીકરીઓ, પોતાના સાસુ સસરા સાથે આમ કેમ નથી વિચારતી એ બીજો પ્રશ્ન છે.

‘હેતભર્યા ટહૂકાથી ચીતરવી મારે, તારા ફળિયામાં વનરાઈ..’ જેમને ત્યાં દીકરી છે, એના હૈયામાં આ શબ્દો કોયલની કૂ કૂ અને મોરલાની ગહેકની જેમ મહેકે. સાવ નાનકડી દીકરી હોય તોય એની નાની નાની નિર્દોષ અને વ્હાલથી ભરીભરી ચેષ્ટાઓ મનને લીલુંછમ બનાવી દે. માંડ ચાર વરસની દીકરી હોય તોય એ બરાબર મમ્મીની જેમ નાના ભાઈ/બહેન સાથે વર્તશે. પપ્પાને મમ્મીની જેમ સૂચનાઓ આપશે અને પપ્પાની ખૂબ ચિંતા કરશે. પપ્પાના ઓફિસેથી આવવાની ઘરમાં સૌથી વધુ કોઈ રાહ જોતું હોય તો તે દીકરી છે. મોટા થયા પછી કે પરણ્યા પછી દીકરી પિતાની મા બની જાય છે, એ સૌએ અનુભવેલી હકીકત છે… દીકરીને વધાવીએ નહીંતર દીકરાઓ કુંવારા રહી જશે એ ચિંતા આંગણામાં આવી ગઈ છે !  

🙏🏻માફ કરશો મિત્રો, ‘કાવ્યવિશ્વ’માં કાવ્યસંગ્રહો લેવાના બંધ કર્યા છે. આભાર.🙏🏻